B Artikelsgewijze toelichting

Het kennisgebied burgerschap vervangt maatschappelijke verhoudingen, waaronder staatsinrichting. Actief burgerschap wordt vervangen door democratisch burgerschap, waarvoor kennis en vaardigheden vereist zijn. Houdingsvorming is in beginsel een taak van de school (artikel 23 Gw).

Burgerschapsvorming in het kennisgebied burgerschap in artikel 9 lid 2, onder d Wpo en 13 lid 3, onder d Wec is gericht op school- en verenigingsburgerschap. Ingevolge artikel 9 lid 5 Wpo worden bij AMvB kerndoelen vastgesteld.

Voor school- en verenigingsburger zijn: (a) aspecten van actief burgerschap, sociale integratie en schooldemocratie en (b) respect voor ieders achtergrond en cultuur in het leergebied oriëntatie op jezelf en op de wereld in mens & samenleving.

Het leren van de beginselen van de democratische rechtsstaat en van de structuur en (sub)cultuur van de plurale samenleving komt met name in de laatste fase van de basisschool aan de orde. Bij burgerschap kunnen de gemeentelijke taken als lokale democratische gemeenschap die regie voert over ruimtelijke en sociale inrichting, in praktische werkvormen aan bod komen.

Ook de spelregels voor de verkiezingen en de betekenis van verkiezingsprogramma's kunnen een plaats krijgen. In korte lijnen is de verhouding te schetsen van staat, maatschappij en samenleving, en de betekenis van lokale netwerken en machten.

Informatiedragers voor het oefenen in democratische vaardigheden zijn multimediaal het jeugdjournaal, de krant, het groepsgesprek en het verborgen curriculum.

De kennisbasis burgerschap bevat de gemeenschappelijke kern van burgerschapsvorming. Actief burgerschap wordt vervangen door democratisch burgerschap, waarvoor kennis en vaardigheden vereist zijn. Houdingsvorming vindt in beginsel op grondslag van de school plaats (artikel 23 Gw).

Het kennisgebied burgerschap krijgt een plaats naast het kennisgebied geschiedenis.

Na het leergebied oriëntatie op jezelf en de wereld (Wpo) in de onderbouw invoeren van burgerschap in plaats van staatsinrichting in het domein mens & maatschappij (Wvo).

In de derde klas vmbo en bovenbouw vwo/havo het vak burgerschap in plaats van maatschappijleer invoeren en in de bovenbouw vwo/havo rechtswetenschap als keuzevak.

Actief burgerschap wordt vervangen door democratisch burgerschap, waarvoor kennis en vaardigheden vereist zijn. Houdingsvorming is in beginsel een taak van de school (artikel 23 Gw).

Maatschappijleer wordt vervangen door burgerschap. Een doorlopende leerlijn vraagt invoering van dit vak in het gehele vwo/avo, waardoor de longitudinaliteit van burgerschapsvorming vorm krijgt.

Artikel 2.22 regelt de vaststelling bij AMvB van de kerndoelen in de onderbouw vwo/avo, met aandacht voor de burgerschapsvormende aspecten1 van geschiedenis en staatsinrichting.2 Voor de eerste twee leerjaren vwo/avo richt het bevoegd gezag een samenhangend onderwijsprogramma in (artikel 2.31 Wvo).3

Het vak geschiedenis en staatsinrichting wordt afgevoerd. Geschiedenis blijft naast het in te voeren vak burgerschap in het leergebied mens en maatschappij.

Het vak burgerschap vervangt staatsinrichting in de onderbouw en maatschappijleer in de bovenbouw vwo/avo. Het beoogde burgerschapsonderwijs is staatsrechtelijk, politicologisch en bestuurskundig van karakter. De staat én de samenleving komen complementair aan bod in het vak burgerschap.

Het vak geschiedenis en staatsinrichting wordt vervangen door het vak geschiedenis. Er vindt ontkoppeling plaats van staatsinrichting van geschiedenis en staatsinrichting, wordt ondergebracht in burgerschap. Geschiedenis blijft zelfstandig.

De doorlopende leerlijn krijgt in het vak burgerschap invulling.

Burgerschap wordt toegevoegd, met een vernummering tot d en verder.

Maatschappijleer wordt als verplicht vak vervangen door burgerschap.

Maatschappijleer is sinds 2007 met 120 slu vastgelegd als maatschappelijke oriëntatie. Maatschappijleer kent geen kennisbasis noch een doorlopende leerlijn burgerschap. Het keuzevak maatschappijwetenschappen continueert.

Maatschappijleer als verplicht vak wordt vervangen door burgerschap.

De doorlopende leerlijn burgerschap vindt hier zijn einde.

Het keuzevak maatschappijwetenschappen wordt gehandhaafd.

De profieldelen bestaan mede uit een bij AMvB aangewezen vak ter keuze van de leerling, voor zover het bevoegd gezag deze vakken aanbiedt.

Het keuzevak rechtswetenschap is mede hieronder begrepen.

Het invoeren van een keuzevak rechtswetenschap op vwo/havo is aan te bevelen voor de identiteitsontwikkeling van de leerlingen als dragers van subjectieve rechten en plichten en als opmaat tot een juridische vervolgopleiding.4

De invoering kan plaatsvinden door het schoolbestuur, na verkregen goedkeuring van de minister.5 Het doel is het verwerven en ontwikkelen van kennis van en inzicht in de rechtstheoretische grondslagen en werking van het recht in de samenleving.6

Het keuzevak rechtswetenschap omvat bij voorkeur:

Het vak rechtswetenschap mede hieronder begrepen. Met de vastlegging bij AMvB dan wel op besluit van het bevoegd gezag is dit vak in de vrije delen van elk profiel op te nemen.

Het keuzevak rechtswetenschap hierbij te betrekken. Het bevoegd gezag beslist tot verplichting van vakken en programmaonderdelen.

Maatschappijleer wordt vervangen door burgerschap als op het vwo.

De profieldelen kunnen bestaan uit een vak ter keuze van de leerling uit bij AMvB aangewezen vakken, voor zover het bevoegd gezag deze aanbiedt.

Het keuzevak rechtswetenschap is mede hieronder begrepen.

Rechtswetenschap behoort tot de maatschappelijke vakken.

Het keuzevak rechtswetenschap is mede hieronder begrepen.

Rechtswetenschap wordt voorgesteld onder nadere voorwaarden als (meta-juridisch) keuzevak in het vrije deel van elk profiel. Voorwaarde is onder meer een aanwijzing van het te kiezen vak bij AMvB en de aanbieding door het bevoegd gezag.

Het bevoegd gezag beslist over het volgen van vakken en programmaonderdelen.

Voorstel om burgerschapsthema’s aan de examenprogramma's geschiedenis, aardrijkskunde, economie, maatschappijleer/-wetenschappen/-kunde, kunst en filosofie toe te voegen op de aanvullingen in 2006, toen in samenhang met de inwerkingtreding van de Wet bevordering actief burgerschap en sociale integratie. Nu op basis van de Wet bevordering actief burgerschap en sociale cohesie (2021).