3.2.1 Waarom niet Part 19.11?

Voordat ik nader inga op Part 19.111 wil ik kort aangeven waarom ik mij bij de behandeling van het Engelse regime beperk tot 'groepsacties' en niet tevens de Engelse `representative action', neergelegd in Part 19.11, meeneem. Zoals in hoofdstuk 1 reeds aan bod kwam, staat hier de afwikkeling van massaschade centraal waarin financiële aanspraken, doorgaans een schadevergoeding, voortvloeiend uit contract of onrechtmatige daad, geldend worden gemaakt. Uit het door mij uitgevoerde voorbereidende literatuuronderzoek blijkt dat de `representative action', althans de nagenoeg identieke voorganger daarvan,1 tekortschoot juist bij de effectuering van dergelijke aanspraken.2 Het vorderen van een schadevergoeding is onder die regeling, anders dan in Nederland, wettelijk niet uitgesloten, maar komt in de praktijk niettemin nauwelijks voor.3 In de literatuur wordt gesuggereerd dat het vereiste dat de vertegenwoordiger een identiek belang (`same interest') in de procedure moet hebben als de vertegenwoordigde, hieraan in de weg staat.4 Zodra eigen schuld of andere individueel getinte verweren aan bod komen, of per individueel geval een verschillende beoordeling van causaliteit of de aansprakelijkheidsvraag bijvoorbeeld mogelijk is, wordt aangenomen dat hier niet aan voldaan is. Bij vorderingen tot schadevergoeding spelen dergelijke sterk individueel gekleurde vraagstukken steeds mee, terwijl in Engeland bovendien nog altijd de regel geldt dat 'the arithmetic of individual loss must be done painfully and precisely'. Toewijzing van een 'globale' schadevergoeding (`at large') is niet mogelijk. Het Engelse recht staat hier doorgaans geen concessies toe.5

In de praktijk wordt de regeling van Part II vooral gebruikt voor het verkrijgen van verklaringen voor recht (`declarations') dat een bepaalde handelwijze ontoelaatbaar is, waarna de betrokkenen kunnen overwegen een zelfstandige procedure te starten: een `two stage'-benadering. De Nederlandse collectieve actieregeling functioneert in de praktijk op een soortgelijke wijze. Van deze mogelijkheid wordt in Engeland om meerdere redenen nauwelijks gebruik gemaakt. Ze blijkt niet aantrekkelijk te zijn, omdat een partij die een `representative action' financiert dat mede ten behoeve van anderen doet, maar wel alleen het volledige procesrisico dient te dragen (het free rider probleem).6 Van Part 19.11 valt voor de oplossing van de problematiek die ik hier onderzoek, weinig te leren.