4.4.6.1 Juridische achtergrond

Het beginsel van duidelijkheid over de gelding van een rechtsregel in de tijd, wordt veelal geïnterpreteerd als een verbod op terugwerkende kracht.1 Fuller beschouwt terugwerkende kracht als een ‘monstrosity’.2 Hij behandelt verschillende voorbeelden van terugwerkende kracht en gaat daarbij in op de gevolgen van werking van een nieuwe regel. Daarnaast hanteert Fuller het vereiste van duurzaamheid van regelgeving, waaronder hij verstaat dat regelgeving niet te vaak mag worden gewijzigd.3 Van der Vlies schaart het verbod op terugwerkende kracht onder het rechtszekerheidsbeginsel, dat zij als zelfstandig beginsel van behoorlijke regelgeving beschouwt.4 Binnen het rechtszekerheidsbeginsel onderscheidt zij twee aspecten, namelijk:

Het eerste aspect komt overeen met het beginsel van voldoende duidelijk geformuleerde regelgeving dat in par. 4.4.5 kort aan de orde is gekomen. Het tweede aspect werkt Van der Vlies niet zo grondig uit als Popelier heeft gedaan, maar ik meen dat Van der Vlies met het tweede aspect doelt op zowel de eis dat duidelijkheid over de gelding van een regel moet bestaan als op de eis dat het vertrouwensbeginsel moet worden geëerbiedigd. De laatste eis is besproken in par. 4.4.1. Coremans en Van Damme gaan uit van een verplichting tot terughoudendheid met terugwerkende kracht en spreken in dat kader over het vertrouwensbeginsel. Zij besteden daarbij geen aandacht aan de berekenbaarheid van wetgeving.6

Popelier acht het beginsel dat duidelijkheid over de gelding van een regel in de tijd moet bestaan van belang bij het nastreven van berekenbaarheid en betrouwbaarheid van regelgeving. Berekenbaarheid houdt volgens Popelier in:7

Ten einde te bereiken dat een regel berekenbaar is, moet duidelijkheid bestaan over de periode waarin een rechtsregel verbindend is alsmede over de temporele functie van een rechtsregel.8