De goede procesorde (BPP nr. IV) 2006/4.4.2.1:4.4.2.1 Inleiding

De goede procesorde (BPP nr. IV) 2006/4.4.2.1

4.4.2.1 Inleiding

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

231. Indien bewijs door getuigen bij de wet is toegelaten, beveelt de rechter een getuigenverhoor zo vaak een van de partijen het verzoekt, en de door haar te bewijzen aangeboden feiten zijn betwist en tot de beslissing van de zaak kunnen leiden, aldus art. 166 lid 1 Rv. De rechter is ook bevoegd ambtshalve een getuigenverhoor te bevelen.

Een verzoek tot het doen horen van getuigen wordt geacht besloten te liggen in het aanbod van een partij om bewijs door getuigen te leveren. De vermelding van de getuigen die een partij kan doen horen in de dagvaarding of de conclusie van antwoord, zoals voorgeschreven door art. 111 lid 3, resp. art. 128 lid 5 Rv, kan worden beschouwd als een - impliciet - aanbod (verzoek) tot het leveren van bewijs 1 Uit het enkele feit dat een partij weliswaar in algemene bewoordingen aanbiedt haar stellingen te bewijzen, maar daarbij niet uitdrukkelijk vermeldt dat zij getuigenbewijs aanbiedt, mag overigens niet zonder meer worden afgeleid dat die partij geen getuigenbewijs aanbiedt. Ook in een dergelijk algemeen aanbod kan, in het licht van de gedingstukken, het aanbod worden gelezen om getuigen te doen horen worden.2

Naast de in art. 166 Rv genoemde omstandigheden, waaronder de plicht van de rechter om na een aanbod tot bewijslevering door getuigen een getuigenverhoor te gelasten uitzondering lijdt3, is in de rechtspraak nog een aantal eisen ontwikkeld waaraan het bewijsaanbod moet voldoen, wil de rechter daar niet aan mogen voorbijgaan.4 Zo dient het bewijsaanbod voldoende gespecificeerd te zijn (het mag niet te vaag zijn)5 en moet het tijdig worden gedaan.6 Een bewijsaanbod mag daarentegen niet worden gepasseerd omdat het horen van de door partijen aangeboden getuigen naar het oordeel van de rechter niets nieuws of niets relevants terzake van de te bewijzen feiten zou kunnen opleveren. Met een dergelijk oordeel zou de rechter immers ten onrechte vooruitlopen op de waardering van het resultaat van de bewijsvoering.7

Ook in kort geding kan bewijs worden geleverd door het doen horen van getuigen.8 Evenwel is de voorzieningenrechter niet verplicht om, zoals de 'gewone' burgerlijke rechter in beginsel is, een getuigenverhoor te gelasten, zo vaak een partij dat aanbiedt. Het is aan het beleid van de voorzieningenrechter die over de feiten oordeelt overgelaten of hij op een aanbod van getuigenbewijs zal ingaan. Indien de voorzieningenrechter daarvoor geen termen aanwezig acht, kan hij zodanig aanbod zonder uitdrukkelijke en gemotiveerde beslissing passeren, aldus de Hoge Raad.9

Men bedenke overigens dat indien de rechter reeds getuigen heeft gehoord, het leveren van tegenbewijs door middel van getuigen ingevolge art. 168 Rv rechtswege vrij staat. Tegenbewijs behoeft dan derhalve niet te worden aangeboden, en voor eisen te stellen aan een aanbod tot het leveren van tegenbewijs is dan ook geen plaats. Ook als er geen getuigen zijn gehoord, mogen aan een aanbod om getuigen te doen horen ten einde tegenbewijs te leveren tegen op andere wijze geleverd bewijs, niet dezelfde eisen worden gesteld als aan een aanbod tot het leveren van getuigenbewijs dat niet strekt tot tegenbewijs. Tegenbewijs staat immers, zo blijkt uit art. 151 lid 2 Rv, in beginsel vrij, echter niet van rechtswege vrij. Dat brengt mee dat het tegenbewijs in dat geval wel moet worden aangeboden.10 Veelal volgt uit het gegeven dat het om tegenbewijs gaat, dat voldoende duidelijk is tot bewijs van welke feiten het bewijsaanbod strekt, te weten tot het bewijs van het tegendeel van de feiten waarvan de andere partij bewijs heeft geleverd. Naar vaste rechtspraak mag een aanbod tot het leveren van tegenbewijs door middel van getuigen dan ook niet snel worden gepasseerd omdat dit aanbod onvoldoende gespecificeerd zou zijn.11 Anderzijds kan de rechter aan een 'vaag' - in zeer algemene termen vervat - aanbod tot het leveren van tegenbewijs wel degelijk voorbijgaan.12 Evenzo mag de appèlrechter verwachten dat een partij die in eerste aanleg al tot het leveren van tegenbewijs door middel van getuigen is toegelaten, bij een herhaling van haar aanbod daartoe in hoger beroep, dit aanbod nader toelicht, bijvoorbeeld door te specificeren dat en waarom zij (bepaalde) getuigen (opnieuw) wil doen horen.13

Dat in de rechterlijke macht de wens leeft ruimere mogelijkheden te krijgen om aan een aanbod tot het leveren van getuigenbewijs voorbij te kunnen gaan, moge blijken uit het rapport van de door de Raad voor de rechtspraak ingestelde Commissie verbetervoorstellen civiel. De commissie merkt op dat regelmatig een grote hoeveelheid getuigen wordt opgevoerd, zonder dat deze getuigen een toegevoegde waarde hebben voor de procedure. In beginsel biedt de wet geen middelen om een beperking op te leggen ten aanzien van het aantal te horen getuigen, anders dan in bijzondere gevallen waarin zulks 'in strijd met een goede procesorde' is, aldus de Commissie. Zij stelt daarom voor dat partijen een toelichting moeten geven op hun wens om getuigen te horen met daarbij de mogelijkheid voor de rechter om op grond van de toelichting verhoren te weigeren. Dit zou de rechter ontlasten en de procedure versnellen.14

De eisen die in de rechtspraak aan een bewijsaanbod worden gesteld, in aanvulling op de eisen die art. 166 lid Rv stelt, wil de rechter verplicht zijn een getuigenverhoor te bevelen, zijn deels (mede) gegrond op de goede procesorde, zo blijkt uit de arresten die in de navolgende nummers aan de orde komen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.