1.4.2 Rechtsvergelijking

14. Externe rechtsvergelijking. De beantwoording van de centrale onderzoeksvragen vergt onder meer een vergelijking van de Unierechtelijke regels inzake hoofdelijkheid met de regels uit het Nederlandse materiële recht. Er vindt daarmee rechtsvergelijking plaats die zowel ‘extern’ als ‘verticaal’ van karakter is: extern, omdat wordt vergeleken met een ander stelsel dan het Nederlandse, en verticaal, omdat wordt vergeleken met een stelsel dat van andere orde is dan het Nederlandse recht.1 Het vertrekpunt daarbij is het geldende Unierecht. Van de tweebaansweg die wordt gevormd door de beïnvloeding van Unierecht door nationaal recht enerzijds,2 en de beïnvloeding van nationaal recht door Unierecht anderzijds, zal ik dus alleen de laatste bewandelen.3 Wel zal ik her en der ingaan op de wijze waarop een bepaalde kwestie is vormgegeven in het recht van enkele lidstaten, in het bijzonder het Nederlandse, Belgische, Franse, Duitse en Italiaanse recht. Die exercitie heeft zich beperkt tot het uit de burgerlijke wetboeken kenbare recht. Ook heb ik daarbij geregeld de regelingen uit de DCFR, de PETL, en de PECL betrokken. Daarnaast is op punten – en tamelijk beperkt – ter inspiratie4 gebruikgemaakt van enkele secundaire bronnen ten aanzien van het Engelse, Duitse en Franse recht. Het richtsnoer hierbij is telkens functionaliteit geweest.5

Het onderzoek is niet gebaseerd op structurele vergelijking met andere nationale rechtsstelsels. Dergelijk onderzoek is reeds voorhanden,6 en gelet op de centrale onderzoeksvragen zou dergelijke rechtsvergelijking neerkomen op een zeer tijdrovende exercitie, omdat voor alle onderzochte nationale rechtsstelsels antwoord zou moeten worden gegeven op de door mij gebruikte onderzoeksvragen. Voor een dergelijke exercitie bestond helaas onvoldoende tijd.

15. Interne rechtsvergelijking. Dit onderzoek is mede gericht op de consistentie van het Nederlandse recht.7 De in dat kader verrichte rechtsvergelijking is ‘intern’ van aard, in die zin dat verschillende grootheden binnen hetzelfde rechtssysteem met elkaar worden vergeleken (materieel recht, procesrecht, insolventierecht). Zoals reeds opgemerkt,8 heeft die vergelijking ook betrekking op de aan de desbetreffende regels ten grondslag liggende beginselen, om zo een vergelijking mogelijk te maken tussen regels die betrekking hebben op deels verschillende materie.