3.3.2 Daily Mail

Daily Mail and General Trust PLC (Daily Mail) is een vennootschap naar Brits recht. Volgens het Britse vennootschapsrecht kan een dergelijke vennootschap, die is opgericht volgens het Britse vennootschapsrecht en haar statutaire zetel heeft in het Verenigd Koninkrijk, haar centrale bestuurszetel buiten het Verenigd Koninkrijk vestigen zonder haar rechtspersoonlijkheid of haar hoedanigheid van vennootschap naar Brits recht te verliezen.

De Britse fiscale wetgeving sluit daar niet helemaal bij aan. Deze bepaalt dat de plaats waar de centrale bestuurszetel is gevestigd de fiscale vestigingsplaats is. Om die (fiscale) vestigingsplaats op te geven is toestemming van het Britse Ministerie van Financiën vereist.

Daily Mail doet een verzoek om haar bestuurszetel naar Nederland te verplaatsen. Voordat de toestemming is verleend wordt een kantoor in Nederland geopend. De verplaatsing was voornamelijk ingegeven om fiscale heffing in Groot Brittannië te voorkomen.

Daily Mail stelt zich voor de nationale rechter op het standpunt dat het recht van vestiging haar het recht verleent haar bestuurszetel zonder voorafgaande toestemming naar een andere lidstaat over te brengen, dan wel het recht om die toestemming te verkrijgen zonder dat er voorwaarden aan worden verbonden.

Het HvJEU refereert aan de stelling van de Commissie EG 'dat bij de huidige stand van het gemeenschapsrecht de voorwaarden waaronder een vennootschap haar bestuurszetel naar een andere lidstaat kan verplaatsen, nog steeds afhangen van het nationale recht van de staat waar zij is opgericht, en van die waar zij zich gaat vestigen'.

Het HvJEU overweegt dat de vrijheid van vestiging een van de fundamentele beginselen binnen de Europese Unie is en dat het recht om zich in een andere lidstaat te vestigen ook toekomt aan rechtspersonen die vallen onder het huidige artikel 54 VWEU.1 Het vestigingsrecht houdt niet alleen in dat er geen onderscheid is in behandeling van eigen onderdanen (vennootschappen) en die welke in die lidstaat binnenkomen, maar ook verbiedt het vestigingsrecht een lidstaat van oorsprong de vestiging in een andere lidstaat te bemoeilijken.2

In de lijn van Van Solinge overweegt het HvJEU dat in het geval van vennootschappen het recht van vestiging normaliter wordt uitgeoefend via het secundair vestigingsrecht3 maar gebruikmaking van het primair vestigingsrecht sluit het HvJEU — vanzelfsprekend — niet uit.

Het opwerpen van een vereiste goedkeuring voor de verplaatsing van het hoofdbestuur is volgens het HvJEU geen beperking van het primaire vestigingsrecht dan wel secundair vestigingsrecht.4

Vennootschappen ontlenen hun bestaan, anders dan natuurlijke personen, aan de wet en wel 'bij de huidige stand van het gemeenschapsecht, aan de nationale wet. Zij bestaan enkel krachtens de verschillende nationale wetgevingen, die de oprichtings- en werkingsvoorwaarden ervan bepalen'.5

Die voorwaarden verschillen — zeker bij gebreke van ver(der)gaande harmonisatie van lidstaat tot lidstaat. Met die verschillen is volgens het HvJEU ook rekening gehouden in het VWEU.6 Met als gevolg dat moet worden vastgesteld `dat het Verdrag de verschillen tussen de nationale wettelijke regelingen met betrekking tot de vereiste aanknoping en de vraag of en zo ja hoe, de statutaire zetel of het feitelijke hoofdkantoor van een naar nationaal recht opgerichte vennootschap naar een andere lidstaat kan worden verplaatst, beschouwt als vraagstukken waarvoor de regels inzake het recht ven vestiging geen oplossing bieden, doch die in toekomstige wetgeving of overeenkomsten moeten worden uitgelegd.'7

Het HvJEU doet de volgende uitspraak:

Een direct beroep op de vrijheid van vestiging bij een zetelverplaatsing (het primair vestigingsrecht) is niet mogelijk bij gebreke van harmonisatie.8' 9