3.2.1 Inleiding

In deze paragraaf bespreek ik het onderscheid dat in de heersende leer wordt gemaakt tussen de vordering tot terugbetaling van prestaties die zonder rechtsgrond zijn verricht, de zogenaamde Leistungskondiktion, en de vordering tot afdracht van een ongerechtvaardigde verrijking die op een andere wijze is ontstaan, de zogenaamde Nichtleistungskondiktion. Het onderscheid is om meerdere redenen van belang. Het speelt in de eerste plaats een belangrijke rol in de discussie over de vordering ex § 812 in meerpartijenverhoudingen, die aan de orde komt in paragraaf 6. In de tweede plaats kan het onderscheid verklaren waarom de vordering tot voordeelsafgifte wegens inbreuk op een exclusieve rechtspositie (die wordt besproken in paragraaf 4) andere vereisten kent dan de vordering tot teruggave van een betaling die zonder rechtsgrond is verricht (die wordt besproken in paragraaf 3). Het onderscheid komt terug in hoofdstuk 4, waar ik voor het Nederlandse recht een vergelijkbaar onderscheid voorstel, zij het dat ik aan het begrip betaling een andere invulling geef dan gangbaar is in de Duitse doctrine.