3.2.8 Onwaardige executeur of bewindvoerder

Indien zich in de praktijk een onwaardige executeur of (afwikkelings)bewindvoerder aandient, kan omwille van de rechtszekerheid een verklaring voor recht worden gevorderd dat de benoeming tot executeur of (afwikkelings)bewindvoerder geen doel treft. Treedt de onwaardigheid in na aanvang van de werkzaamheden dan gaat het om een verklaring voor recht dat de benoeming is komen te vervallen. Gegeven de verschillende visies die bestaan over de reikwijdte van het voordeelsbegrip is het afhankelijk van de interpretatie van de rechter of de verklaring wordt afgegeven.

Een ander mogelijkheid om de executeur of (afwikkelings)bewindvoerder uit het zadel te krijgen in onwaardigheidsgevallen, betreft het verzoeken van zijn ontslag bij de kantonrechter. Treft men een kantonrechter die de ruime visie aanhangt dan zal niet toewijzend worden beschikt, omdat de onwaardige wordt geacht nimmer executeur of bewindvoerder te zijn geweest. Hangt de kantonrechter een meer beperkt en economisch voordeelsbegrip aan, dan is ook hier niet uitgesloten dat een afwijzing volgt. Bijvoorbeeld in de situatie dat een executeur geen loon ontvangt, zijn werkzaamheden tot op heden naar behoren uitvoert en zich laat bijstaan door een accountant. Het testament kan deze situatie voorkomen door te bepalen dat de taak van executeur en de hoedanigheid van (afwikkelings)bewindvoerder in ieder geval eindigt als sprake is van onwaardigheid.

Het is goed in het oog te houden dat de rechtsgevolgen bij de hiervoor geschetste ruime benadering van het begrip voordeel wezenlijk anders zijn dan bij ontslag van de executeur of (afwikkelings)bewindvoerder door de kantonrechter. Ontslag heeft geen terugwerkende kracht. Dat betekent dat de bevoegdheid van de gewezen executeur of (afwikkelings)bewindvoerder niet komt te ontvallen aan de reeds verrichte handelingen. Verleent de kantonrechter het verzochte ontslag, dan is het resultaat dus in zoverre gelijk dat de executeur of (afwikkelings)bewindvoerder niet langer bevoegd is te handelen, maar de weg daar naartoe alsmede de rechtsgevolgen wijken af.