Einde inhoudsopgave
Redelijkheid en billijkheid als gedragsnorm (R&P nr. CA6) 2012/1.5
1.5 Billijkheid als sequeel van redelijkheid
mr. P.S. Bakker, datum 01-12-2012
- Datum
01-12-2012
- Auteur
mr. P.S. Bakker
- JCDI
JCDI:ADS590824:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Vermogensrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Zie Gadamer 1990, p. 323 en Maye 2006, p. 61 e.v. Zie hierover ook Schut 1987, p. 131 alsmede Tjong Tjin Tai 2002, p. 259 e.v., met verwijzing naar verdere literatuur en Smith 1998, p. 151.
Zie hierover Bien 2007, p. 939, die voorts opmerkt dat het hier tevens om een deugd gaat: 'Diese sittliche Eigenschaft hat eine solche Bedeutung, daB sie fik Aristoteles, der hier zun8chst im Sprachgebrauch sich niederschlagende allgemeine Vorstellungen aufnimmt, identisch sein kann mit der Tugend schlechthin; das éntEll(e; kommt allem rechten Verhalten in bezug auf andere Menschen zu; wer durch es ausgezeichnet ist, neigt Verst8ndnis fik andere (er ist oijyyvtuttovix65).' Zie ook Vogenauer 2001, p. 539 en Maye 2006, p. 60-62, waar deze op p. 62 opmerkt: „Das positive Recht als eine bestimmte Art des Gerechten ist aufgrund seiner allgemeinen Bestimmungen nicht in der Lage, „die alle dessen, was das Leben bringt', in jedem Einzelfall gerecht zu treffen. Die Aufgabe der Billigkeit ist dateer die „Berichtigung des Gesetzes da, wo es infolge seiner allgemeinen Fassung llickenhaft ist'.'
Vgl. Van Zaltbommel 1993, p. 39 e.v. en Maye 2006, p. 60 e.v.
Vgl. Asser/Scholten Algemeen deel* 1974, p. 18.
Zou, blijkens het voorgaande, de redelijkheid als een diep in de maatschappij verankerd — en voor het welslagen van die maatschappij onontbeerlijk — handelingspatroon kunnen worden opgevat, van de billijkheid kan worden gezegd dat deze in zekere zin op de redelijkheid voortbouwt en deze completeert. Het begrip is onder de naam entEticEta door Aristoteles ontwikkeld als correctiemechanisme naast de algemene rechtvaardigheid van de wet.1 Omdat de wet geen rechtvaardigheid voor alle individuele gevallen kan scheppen, bestaat behoefte aan billijkheid in het concrete geval: deze moet worden gezien als "die Berichtigung des Gesetzes (énavópOcoga v6goD) da, wo es infolge seiner allgemeinen Fassung llickenhaft ist".2 Nu zou men kunnen denken dat de billijkheid vooral een norm is die de rechter ter hand dient te nemen bij het beoefenen van rechtvaardige geschilbeslechting in het concrete geval.3Art. 6:2 BW laat er echter geen misverstand over bestaan dat ook — en zelfs primair — de partijen bij een verbintenis zelf billijkheid jegens elkaar dienen te betrachten: "Schuldeiser en schuldenaar zijn verplicht zich jegens elkaar te gedragen overeenkomstig de eisen van de redelijkheid en billijkheid."4