5.12.4 Transparantie van de kosten

Voor de kostenbeheersing is het onontbeerlijk dat het pensioenfonds goed inzicht heeft in de kosten die worden gemaakt in de beleggingsketen.1

Een pensioenfonds dat onvoldoende inzicht heeft in de kosten die het moet dragen, kan voor onaangename verrassingen komen te staan. Dat ondervond een pensioenfonds dat, samen met een ander pensioenfonds, van hun vermogensbeheerder een rekening ontving à 450 miljoen euro. Het eerste pensioenfonds noemde het bedrag “exorbitant hoog”.2 Het pensioenfonds noch zijn vermogensbeheerder kon aan DNB verklaren hoe dit bedrag was opgebouwd. Voor DNB en vormde dit mede aanleiding om een boete op te leggen wegens het ontberen van een beheerste en integere bedrijfsvoering. De rechtbank liet de boete in stand.3

Ondanks de noodzaak tot inzicht, blijkt dit in de praktijk voor pensioenfondsen lastig te realiseren. De helft tot 80% van de kosten blijft zelfs achteraf onzichtbaar,4 terwijl daar geen goede redenen voor zijn aan te voeren.5 De omvang van de totale kosten blijkt met name onduidelijk wanneer het pensioenfonds via zijn vermogensbeheerder in beleggingsinstellingen belegt.6 Naast de kosten van de beheerder van de beleggingsinstelling zijn er vaak bijkomende (min of meer vaste) kosten voor bijvoorbeeld custodians, auditors en accountants.7 Deze bijkomende vaste kosten zijn soms betrekkelijk, maar kunnen soms ook flink oplopen. Ze worden niet altijd door beheerders van beleggingsinstellingen bekendgemaakt. Zonder inzicht in deze kosten kan het pensioenfonds echter niet bepalen of het te veel betaalt en daardoor rendement misloopt.8