3.3.3 Beroepsaansprakelijkheid in de praktijk: advocaten

Een advocaat die namens zijn cliënt finale kwijting verleende met betrekking tot een vordering waar een dispuut op rustte, terwijl de advocaat hiervoor niet de bevoegdheid had, pleegde een beroepsfout, ten gevolge waarvan zijn kantoor aansprakelijk was op grond van toerekenbare tekortkoming in de uitvoering van de overeenkomst.1

Voor aansprakelijkheid van een advocaat jegens diens cliënt op grond van onrechtmatige daad gelden de in het algemeen door artikel 6:162 BW gestelde eisen; de Hoge Raad heeft in een recent arrest beslist dat toerekenbaarheid volstaat en dat geen sprake hoeft te zijn van een ernstig verwijtbare fout.2 Het gaat, zoals ook al aan de orde kwam in paragraaf 3.2.2, ook bij beroepsaansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad om het antwoord op de vraag of de advocaat ‘handelde zoals van redelijk handelend en redelijk bekwaam vakgenoot mag worden verwacht’.3 Vanaf het moment dat een advocaat zich met een dossier bemoeit – maar wanneer (nog) niet per definitie een overeenkomst van opdracht bestaat – rust op hem de plicht om dit dossier ‘naar behoren te behandelen’, en dient de advocaat met betrekking tot dit dossier zorg te dragen dat geen termijnen verstrijken.4 Voorbeelden van schendingen van de zorgplicht van de advocaat zijn (i) het niet tijdig instellen van beroep;5 (ii) het niet voeren van een bepaald verweer;6 en (iii) het niet stuiten van een verjaringstermijn.7

Een advocaat dient een cliënt onder omstandigheden op basis van de hierboven genoemde zorgplicht op de hoogte te stellen van bestaande risico’s zodat deze in staat is een geïnformeerde beslissing te maken.8 De advocaat die zijn cliënt, een bestuurder van een op faillissement afstevenende vennootschap, had geadviseerd over het doen van selectieve betalingen aan een groepsmaatschappij zonder te wijzen op het risico van een mogelijke persoonlijke aansprakelijkheidsstelling door de curator op een later moment, voldeed niet aan dit criterium.9

Een advocaat kan onder bijzondere omstandigheden ook aansprakelijk zijn jegens derden op grond van onrechtmatige daad. Een voorbeeld hiervan biedt een recente uitspraak van de Rechtbank Gelderland, waarin een advocaat een kort-geding-procedure startte waarin hij schorsing van de executie van een vonnis vorderde, in afwachting van een uitspraak in hoger beroep tegen dit vonnis. De beroepstermijn tegen dit vonnis was echter al verstreken; het kort geding was dus kansloos. Onder deze omstandigheden werd de advocaat aansprakelijk gehouden op grond van onrechtmatige daad jegens de derde die hij in de kort-geding-procedure had betrokken, die kosten had moeten maken voor rechtsbijstand.10