4.6.2.1 Het pleitbare standpunt als verweer tegen het bewijs van de voor omkering van de bewijslast benodigde schuld

In het vorige hoofdstuk, in paragraaf 3.8.2.2, is in verband met de voor omkering van de bewijslast benodigde schuld onderscheid gemaakt tussen de situatie waarin geen aangifte is gedaan en de situatie waarin een ontoereikende aangifte is gedaan.

De belastingkamer van de Hoge Raad heeft zich nog niet uitgelaten over het pleitbaar standpunt verweer in de situatie waarin de belastingplichtige door geen aangifte te doen heeft nagelaten om de vereiste aangifte te doen. In de zojuist genoemde paragraaf 3.8.2.2 is uiteengezet waarom ik in deze situatie geen ruimte zie voor een pleitbaar standpunt verweer.

De belastingkamer van de Hoge Raad heeft wel geoordeeld over het pleitbaar standpunt verweer in de situatie waarin de belastingplichtige een ontoereikende aangifte heeft gedaan. In eerste instantie, enkele jaren na het eerste pleitbaar standpunt arrest, lijkt de belastingkamer geen belang te hebben gehecht aan de omstandigheid dat aan een ontoereikende aangifte een pleitbaar standpunt ten grondslag heeft gelegen.1 Toch zijn halverwege de jaren ’90 van de vorige eeuw uitspraken van de rechter in feitelijke instantie verschenen waarin het pleitbare standpunt wel van invloed is op de vraag of de vereiste aangifte is gedaan.2 Ook in de literatuur is verdedigd dat een pleitbaar standpunt de omkering en verzwaring van de bewijslast in de weg staat.3

De belastingkamer van de Hoge Raad heeft in 2009 ingestemd met de beslissing van de rechter in feitelijke instantie dat een belastingplichtige niet heeft nagelaten om de vereiste aangifte te doen, als de aangifte als gevolg van een pleitbaar standpunt onjuist is.4 Bij een pleitbaar standpunt is de aangifte derhalve weliswaar onjuist, maar kan toch de vereiste aangifte zijn gedaan omdat de voor de omkering van de bewijslast benodigde schuld ontbreekt.5 In deze zaak had het hof overwogen dat het voor de beslissing niet uitmaakte dat de belastingplichtige wist dat er gerede twijfel bestond over de objectieve juistheid van het standpunt. Het pleitbare standpunt lijkt daarom ook bij de vaststelling van de voor omkering van de bewijslast benodigde schuld objectieve werking te hebben.6