4.6.7 Gratuitous performance of services (dienstverlening zonder tegenprestatie)

217. Als een persoon zonder tegenprestatie diensten verleent en daarbij niet de vereiste zorgvuldigheid in acht neemt (reasonable care), als gevolg waarvan iemand anders schade lijdt, kan jegens hem een schadevergoedingsactie wegens onrechtmatig handelen worden ingesteld. Omdat de dienstverlener geen vergoeding ontvangt, is er bij gebrek aan consideration geen contract en kan hij dus ook niet in een contractuele context worden aangesproken. De omstandigheid dat één persoon diensten verricht, kan echter niet leiden tot de conclusie dat eenzijdig handelen de basis is voor aansprakelijkheid. Hoewel er geen contract is, zal er vaak wel overeenstemming bestaan tussen de dienstverlener en degene voor wie of ten gunste van wie de dienst verleend wordt. Zelfs waar geen directe afstemming is tussen deze twee partijen, is de basis voor aansprakelijkheid het aanvaarden van verantwoordelijkheid door de dienstverlener op basis van zijn relatie met degene voor wie hij de dienst verricht, die contractueel of anders van aard kan zijn.1

Een specifieke context waarin het zonder tegenprestatie verlenen van diensten kan leiden tot een vordering is mandatum, een species van bewaargeving (bailment),2 waarbij de bewaarnemer zonder tegenprestatie handelt. Van de belofte tot mandatum kan geen nakoming worden gevorderd, maar zodra de bewaarnemer de goederen in ontvangst neemt, wordt hij daarvoor tot op zekere hoogte verantwoordelijk zolang ze in zijn macht zijn.3 Bewaargeving is naar Engels recht een sui generis figuur.4 Het is geen contract en doet dus buitencontractuele verbintenissen ontstaan. Het overhandigen van de goederen roept een rechtsbetrekking tussen bewaargever en bewaarnemer in het leven, waaraan wederkerige rechten en verplichtingen verbonden zijn.5Mandatum wordt dus niet beschouwd als eenzijdig verbintenisscheppend handelen.