IV.17.2.3 Begunstigend én belastend?

In het voorgaande is onderscheid gemaakt tussen begunstigende en belastende beschikkingen. Daarbij werd er vanuit gegaan dat een beschikking ofwel begunstigend, ofwel belastend is. Dat uitgangspunt verdient enige nuancering. In de eerste plaats bestaan er beschikkingen welke zogenaamde Mischwirkung hebben. Dat betekent dat de beschikking voor de geadresseerde zowel belastende als begunstigende elementen bevat.1 Erichsen en Ehlers noemen het voorbeeld van een beschikking inhoudende de verlening van een vergunning met daaraan verbonden de verplichting leges voor die vergunning te betalen.2 Deze beschikking is begunstigend, omdat de vergunninghouder de vergunde activiteit mag uitoefen, maar tevens belastend, omdat de verplichting wordt opgelegd leges te betalen. Een tweede nuancering betreft de gevolgen van een beschikking voor eventuele derden. Het kan zijn dat een beschikking voor de geadresseerde begunstigend is, maar voor derden leidt tot een belasting. Gedacht kan worden aan een vergunning om te bouwen. Deze is voor de vergunninghouder weliswaar begunstigend, omdat het bouwwerk mag worden gerealiseerd, maar kan voor bijvoorbeeld de eigenaar van een aangrenzend perceel belastend zijn omdat zicht wordt ontnomen. Dergelijke beschikkingen worden beschikkingen met Doppelwirkung of Drittwirkung genoemd.

De vraag is hoe een en ander zich verhoudt tot het onderscheid in normering van de intrekking van begunstigende, respectievelijk belastende beschikkingen. Immers, beschikkingen met Mischwirkung en beschikkingen met Doppel- of Drittwirkung zijn niet enkel begunstigend of enkel belastend, maar zijn juist een combinatie van beide. Bij beschikkingen met Mischwirkung geldt dat moet worden gekeken of het belastende en het begunstigende deel te scheiden zijn. Is dat het geval, dan dient het begunstigende deel te worden ingetrokken op grond van de regels met betrekking tot de intrekking van begunstigende beschikkingen en het belastende deel op grond van de regels met betrekking tot de intrekking van belastende beschikkingen. Indien beide delen niet te scheiden zijn, dan vindt intrekking plaats op grond van de regels met betrekking tot de intrekking van begunstigende beschikkingen.3 Dit is onder meer anders, indien het enkel gaat om een begunstigende voorwaarde welke verbonden is aan een voor het overige belastende beschikking.4 Bij beschikkingen met Doppel- of Drittwirkung geldt, dat wanneer de geadresseerde door de beschikking wordt begunstigd, maar derden worden belast, de beschikking wordt ingetrokken op grond van de regels inzake de intrekking van begunstigende beschikkingen. Is de situatie andersom, en is dus de beschikking voor de geadresseerde belastend en voor derden begunstigend, dan geldt dat de beschikking doorgaans zal worden ingetrokken op grond van de regels inzake de intrekking van belastende beschikking. Immers, een derde zal niet snel direct door een (niet tot hem gerichte) beschikking worden begunstigd in de zin dat hem rechten worden toegekend.5 De begunstiging zal veelal meer feitelijk van aard zijn (in dat kader wordt wel gesproken over Reflexwirkung van de beschikking).6