II.3.3.2 Vormgeving intrekkingsbevoegdheid

Het komt voor dat een intrekkingsbevoegdheid als gebonden bevoegdheid is vormgegeven.1 De regeling schrijft dan dwingend voor in welke gevallen de beschikking moet worden ingetrokken. Er is dan sprake van een imperatieve intrekkingsbevoegdheid. Een voorbeeld biedt artikel 31 lid 1 DHw. Indien zich een van de in dit artikel neergelegde intrekkingsgronden voordoet, is de burgemeester2 gehouden de vergunning in te trekken. Zo overwoog de Afdeling hieromtrent:

Indien zich een dergelijke situatie voordoet, heeft het bestuursorgaan niet de mogelijkheid intrekking achterwege te laten.4 Wanneer een intrekkingsbevoegdheid gebonden van aard is, dient het bestuursorgaan zich te beperken tot de vraag of aan de in de betreffende regeling neergelegde eisen voor intrekking is voldaan. Met andere woorden: het bestuursorgaan moet onderzoeken of aan de wettelijke normcondities is voldaan.5 Is dit het geval, dan bestaat, aldus ook voornoemde uitspraak, een verplichting de beschikking in te trekken. Voor enige belangenafweging is in een dergelijk geval geen ruimte. Nog beperkter in de uitoefening van een bevoegdheid is het bestuursorgaan, wanneer ingeval van een gebonden bevoegdheid tevens geen sprake is van relevante beoordelingsruimte. Een voorbeeld daarvan biedt art. 132 lid 2 Wegenverkeerswet 1994 (hierna: WVW 1994), waarin is bepaald dat het rijbewijs ongeldig wordt verklaard indien geen medewerking wordt verleend aan een van de in het eerste lid van dat artikel genoemde maatregelen.6

Een intrekkingsbevoegdheid is in de meeste gevallen vormgegeven als discretionaire bevoegdheid.7 Het bestuursorgaan dient dan ook, alvorens tot intrekking over te gaan, een belangenafweging te verrichten.8 Met andere woorden: ook al is aan de voorwaarden (normcondities) voor intrekking voldaan, het bestuursorgaan kan op basis van de belangenafweging tot het oordeel komen dat in een concreet geval van intrekking moet worden afgezien. Indien een van de in de intrekkingsregeling genoemde gronden zich voordoet, betekent dit dan ook niet dat het bestuursorgaan gehouden is om tot intrekking over te gaan. Een en ander is afhankelijk van de uitkomst van de belangenafweging. In de Model Rules is een en ander expliciet aangegeven. In art. III-35 en III-36 is bepaald dat het bevoegde orgaan tot intrekking mag overgaan. In het vierde lid van beide artikelen is nog eens benadrukt dat een belangenafweging moet worden gemaakt:

In de toelichting wordt hierover opgemerkt dat zelfs wanneer sprake is van de intrekking van een onrechtmatige belastende beschikking, geen verplichting tot intrekking bestaat, maar dat het bevoegde orgaan ook dan nog beschikt over discretionaire ruimte.

In het Duitse stelsel is eveneens het uitgangspunt dat de intrekkingsbevoegdheid een discretionaire bevoegdheid is, waarbij in een concreet geval belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. De beleidsvrijheid wordt soms echter in de betreffende bepalingen in vergaande mate beperkt wanneer de geadresseerde gerechtvaardigd heeft vertrouwd op het in stand blijven van de beschikking. Ingeval van gerechtvaardigd vertrouwen bepaalt het Verwaltungsverfahrensgesetz dat intrekking van bepaalde soorten beschikkingen in het geheel is uitgesloten.9 Wellicht dat een verklaring hiervoor wordt gevormd door de grondwettelijke basis van het vertrouwensbeginsel als onderdeel van het zogenaamde Rechtstaatsprinzip.10

Ter illustratie kan worden gewezen op een uitspraak van de Afdeling inzake de intrekking van een oude Hinderwetvergunning.11 Deze vergunning werd ingetrokken, omdat de inrichting ontoelaatbare schade toebracht aan een nabijgelegen natuurgebied. Toch was volgens de Afdeling terecht niet tot intrekking overgegaan: