4.5.2 De objectieve werking van het pleitbare standpunt en de invulling van afwezigheid van alle schuld

Twee vormen van de schulduitsluitingsgrond afwezigheid van alle schuld kunnen bij de verzuimboetes die verband houden met het doen van een onjuiste aangifte bij een pleitbaar standpunt van toepassing zijn: verontschuldigbare rechtsdwaling en maximaal betrachte zorg.

Zoals in het vorige hoofdstuk, in de paragrafen 3.7.3.1 en 3.7.3.2, is besproken zijn aan een geslaagd beroep op deze vormen van afwezigheid van alle schuld bepaalde voorwaarden verbonden. Voor toepassing van verontschuldigbare rechtsdwaling moet een belastingplichtige daadwerkelijk en verontschuldigbaar hebben gedwaald over de interpretatie of toepassing van het recht. Voor maximaal betrachte zorg moet hij alle voorzorgsmaatregelen hebben betracht die van hem in de gegeven omstandigheden in redelijkheid konden worden gevraagd om een onjuiste aangifte te voorkomen.

Als aan deze voorwaarden is voldaan, kan verontschuldigbare rechtsdwaling of maximaal betrachte zorg ook bij een pleitbaar standpunt van toepassing zijn. De objectieve werking die erop neerkomt dat een pleitbaar standpunt zonder meer, ongeacht of de voorwaarden voor afwezigheid van alle schuld zijn vervuld, tot gevolg heeft dat iedere verwijtbaarheid ontbreekt, is echter niet met de gangbare invulling van afwezigheid van alle schuld te verenigen. In plaats daarvan zou ook bij een pleitbaar standpunt voor toepassing van deze schulduitsluitingsgrond moeten worden beoordeeld of de belastingplichtige daadwerkelijk verontschuldigbaar heeft gedwaald, of alle voorzorgsmaatregelen heeft betracht.

De omstandigheid dat in de aangifte een naar objectieve maatstaven pleitbaar standpunt is verwerkt, is op grond van de gangbare invulling van afwezigheid van alle schuld niet relevant. Het lijkt derhalve ook niet mogelijk om het pleitbare standpunt bij deze schulduitsluitingsgrond invloed toe te kennen. Het is wel denkbaar, zoals in het vorige hoofdstuk in paragraaf 3.7.1.2 opgemerkt, dat ten behoeve van het pleitbaar standpunt verweer een ongeschreven bijzondere strafuitsluitingsgrond in het leven wordt geroepen. Bij de introductie van de strafuitsluitingsgronden in het bestuursrecht heeft de wetgever de bestuursrechter ook de ruimte gegeven om nieuwe strafuitsluitingsgronden te creëren.1 Het is echter eerst de vraag of een naar objectieve maatstaven pleitbaar standpunt wel steeds en zonder meer tot het vervallen van een verzuimboete en daarmee tot straffeloosheid zou moet leiden. Daar wordt immers, zoals in de vorige paragraaf uiteengezet, door de rechter in feitelijke instantie en in de literatuur ook wel anders over gedacht. In de volgende hoofdstukken wordt op deze vraag ingegaan. Hierbij geldt de kanttekening dat, zoals eerder in dit hoofdstuk in paragraaf 4.3.5 in verband met de vergrijpboetes is opgemerkt, het huidige boetebeleid de rechtsontwikkeling in de weg zal staan.