4.3.3 Inbreuk op objectieve heffing

Zoals aangegeven, vloeit het objectieve karakter van de btw voort uit het beginsel van algemene heffing. Alle leveringen en diensten worden aan de heffing onderworpen, zonder dat persoonlijke omstandigheden of persoonlijke overwegingen van de belastingplichtige hierbij een rol spelen. Eenieder die zelfstandig een economische activiteit verricht wordt in beginsel in de heffing betrokken.1

Ook dit objectieve karakter van de btw lijkt enig geweld aan te worden gedaan door de regeling van de geruisloze overgang. Dit vindt zijn oorzaak in het vaststellen van het bestaan van de samenhang tussen de lichamelijke en onlichamelijke zaken. Wat maakt nu dat de ene bundeling zaken wel, en een andere bundeling zaken niet als een algemeenheid van goederen wordt beschouwd? Van Kesteren geeft aan dat de samenhang die van goederen een algemeenheid van goederen maakt, een door de overdrager tot stand gebrachte immateriële band betreft. Deze onzichtbare band houdt de goederen tezamen, en gaat mede over bij de overdracht.2 Hierbij is van belang de constatering dat die immateriële band door de overdrager tot stand is gebracht. Immers, die band bestaat bij gratie van de handelingen en intenties van die overdrager, die ten minste het oogmerk moet hebben gehad met de bundeling zaken een autonome economische activiteit te verrichten. Hierdoor zorgen persoonlijke omstandigheden van het heffingssubject er mede voor dat een (bundel) handeling(en) buiten de reikwijdte van de btw blijft. De juridische constructie van de geruisloze overgang is daarmee afhankelijk van subjectieve factoren.

Daarnaast zal de overdrager zich ervan moeten vergewissen dat de verkrijger de intentie heeft om met hetgeen wordt overgedragen een economische activiteit voort te zetten en niet onmiddellijk te vereffenen.3 Dat het al dan niet in de heffing betrekken van een handeling afhankelijk is van een inschatting door de overdrager van de plannen van de verkrijger is te beschouwen als een inbreuk op het objectieve karakter van de btw. Uit het arrest Christel Schriever is bovendien op te maken dat de intenties van betrokken partijen in aanmerking moeten worden genomen teneinde te toetsen of de handelingen van de betrokken partijen erop gericht zijn geweest een onderneming over te dragen.4

Overigens zijn subjectieve factoren in toenemende mate bepalend voor de btw-behandeling van handelingen. Zo kan de btw-behandeling van de overdracht van een braakliggend terrein mede afhankelijk zijn van de intenties van betrokken partijen.5 Wordt de overdracht van een bouwterrein beoogd dan is btw verschuldigd. Indien beoogd wordt een willekeurig stuk grond (geen bouwterrein) te verkopen, dan is de levering vrijgesteld van btw. Ook valt te wijzen op zaken met betrekking tot misbruik van recht, waarbij de aanwezigheid van het hoofdzakelijk doel om belasting te ontwijken kan leiden tot andere rechtsgevolgen dan die uit een strikt objectieve beoordeling zouden zijn voortgevloeid.6 De geruisloze overgang is evenwel de enige situatie waarin subjectieve factoren er niet voor zorgen dat duidelijkheid ontstaat over de juiste btw-behandeling maar ertoe leiden dat opzichzelfstaande, in beginsel belastbare handelingen, als geheel onbelastbaar blijken. De regeling slaat een gat in het normale systeem van heffing.