Natrekking door onroerende zaken (O&R nr. 94) 2016/7.2:7.2 De ratio van verjaring

Natrekking door onroerende zaken (O&R nr. 94) 2016/7.2

7.2 De ratio van verjaring

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Verjaring zorgt ervoor dat iemand die geen rechthebbende is van een goed, maar dit wel pretendeert te zijn, na verloop van tijd wel rechthebbende wordt. Anders gezegd: verjaring zorgt ervoor dat de juridische werkelijkheid op een zeker moment aangepast wordt aan de situatie zoals die lijkt. Dit dient de rechtszekerheid.1 Ook zorgt de regeling van verjaring voor de mogelijkheid om gebreken in de eigendomsoverdracht of in de vestiging van een beperkt recht te ‘repareren’.2 Wanneer de vestiging of een overdracht niet tot stand is gekomen, doordat hier bijvoorbeeld geen geldige titel aan ten grondslag lag, of doordat er een gebrek zat in de levering resp. vestiging, zal iemand in de veronderstelling verkeren rechthebbende te zijn ten aanzien van het registergoed, terwijl diegene dit niet is.3

Illustratief in dit verband is de casus in het arrest Rodewijk/Bouwman,4 waarin (waarschijnlijk) door een fout van de notaris was de vestigingsakte van een recht van overpad niet opgemaakt en derhalve niet ingeschreven in de openbare registers. Wel had de notaris een ‘akte van overeenkomst’ opgemaakt met betrekking tot het te vestigen recht van overpad. Bouwman stelde dat op grond van art. 3:99 BW een recht van overpad door verjaring was ontstaan.5

De vraag die in dit arrest centraal stond, was of hier sprake was van goede trouw, nu het recht van overpad niet uit de openbare registers bleek.6 De Hoge Raad beantwoordde deze vraag positief en stelde dat voor goede trouw in de zin van art. 3:99 BW, niet nodig is dat iemand controleert of het zakelijke recht dat hij pretendeert te hebben op grond van de gedragingen van een notaris, ook daadwerkelijk uit de openbare registers blijkt.7

Eén van de functies van verjaring is derhalve een ‘helende functie’.8 Verjaring vervult echter ook een bewijsrechtelijke functie. Stel dat iemands positie als rechthebbende betwist wordt. Dan zou diegene de rechtsgeldigheid van alle voorgaande verkrijgingen moeten bewijzen. Door de verjaringsregeling dient iemand echter enkel te bewijzen dat het (eventueel in aansluiting van een aantal rechtsvoorgangers) reeds een zekere tijd in bezit heeft.9

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.