10.5 Conclusie

In dit hoofdstuk heb ik bezien hoe een political question-doctrine zich verhoudt tot de trias politica. Daarbij heb ik mij in het bijzonder gericht op het beginsel van de machtenscheiding, het machtsevenwicht en de effectieve rechtsbescherming in combinatie met het in artikel 6 EVRM neergelegde recht op toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter. Gebleken is dat een political question-doctrine niet in strijd hoeft te komen met deze beginselen. Deze conclusie is op zichzelf niet verrassend: zoals eerder is gebleken, wordt de machtenscheiding vaak als grondslag van de doctrine genoemd. Of zoals het Amerikaanse Hooggerechtshof het in Baker v. Carr verwoordde: ‘The nonjusticiability of a political question is primarily a function of the separation of powers.’1 Evenmin hoeft een political question-doctrine in strijd te komen met de effectieve rechtsbescherming in combinatie met de toegang tot de rechter. In de zaak Markovic en anderen t. Italië uit 2006 heeft de Grote Kamer van het EHRM geoordeeld dat een vergelijkbare benadering van de Italiaanse rechter niet in strijd is met het recht op toegang tot de rechter. Dit oordeel is goed verdedigbaar, temeer nu aan een political question-doctrine een in veel verdragsstaten gedeelde gedachte ten grondslag ligt dat de rechter zich niet over alle geschillen inhoudelijk kan of mag uitspreken. Het recht op toegang tot de rechter geeft geen absoluut recht op een inhoudelijk oordeel van de rechter.