6.3.1.1 Juridische en communicatieve invalshoek op de relatie bij voorlichting

In het juridisch perspectief zijn de actoren in de rechtsstaat de wetgevende macht, de uitvoerende macht, de rechterlijke macht en de burger (paragraaf 2.2.3). Belastingen worden geheven op basis van de wet (art. 104 Grondwet) en niet op basis van voorlichting over die wet.

Figuur 6: Het juridisch perspectief op de relatie met de burger bij voorlichting

Het burgerperspectief werpt hierop een geheel ander licht. Als voorlichting door de Belastingdienst niet vanuit juridisch maar communicatief oogpunt wordt bekeken, ontstaat het volgende beeld.

Figuur 7: Het burgerperspectief op de relatie met de burger bij voorlichting

Vanuit de burger bezien is voorlichting een (communicatieve) aangelegenheid tussen Belastingdienst en de burger. De Belastingdienst is ‘zender’ van boodschappen in de vorm van voorlichting naar de burger, de ‘ontvanger’. Er is sprake van een communicatieve relatie tussen de Belastingdienst en de burger. De wetgever is hier niet in beeld. Zeker niet als een aparte instantie met een eigen rol in de communicatie met de burger. De wetgever verdwijnt dus naar de achtergrond. In dit opzicht wijkt een communicatieve benadering duidelijk af van het juridisch perspectief.

Interessant aan de communicatieve benadering is dat die de nadruk legt op de positie van de Belastingdienst in de uitvoering. De Belastingdienst is voor de burger niet zozeer de wetsuitvoerende macht, maar het is zijn communicatiepartner. De burger heeft een ‘communicatieve relatie’ met de Belastingdienst – en niet met de wetgever. Dat verklaart waarom de Belastingdienst voor de burger ‘het gezicht’ van de belastingheffing is (paragraaf 1.4).

In de communicatieve invalshoek gaat het om op de positie van de Belastingdienst ten opzichte van de burger. Het conceptualiseert dat de Belastingdienst als zender van uitingen (voorlichting) een zelfstandige positie heeft ten opzichte van de burger als ontvanger van die uitingen. Deze benadering sluit goed aan bij de werkelijkheid waarin de burger zich verlaat op informatie van de Belastingdienst – en niet op die van de wetgever, zoals alle casusposities illustreerden (paragraaf 6.2.1).