8.7.1.2 Wetenschappelijke opstellen 1930 en minimumliteratuurlijst 1933

Formeel is de Commissie KX en XI tot 1934 subcommissie van de Commissie, belast met het afnemen der examens voor MO in de Nederlandsche taal- en letterkunde, geschiedkundige wetenschappen, staat(s)huishoudkunde, handelswetenschappen, levende talen en hare letterkunde, schoonschrijven en gymnastiek. Staathuishoudkunde is de akte G: Staatshuishoudkunde en de statistiek én Staatsinrigting van Nederland.

De verslagen zijn mij door Duyverman ter hand gesteld (2001).

J.P. Duyverman, ‘Het examen m.o. staatsinrichting’, TvO 6 mei 1960, p. 206.

Vademecum voor studeerenden voor G.A. en Staatsinrichting MO, Maastricht: Leiter-Nypels 1935.

G. Bolkestein, Schriftelijke opgaven van de examens M.O. voor Nederlands, geschiedenis, aardrijkskunde, staatshuishoudkunde en de statistiek, en staatsinrichting 1918-1929, Groningen: Wolters 1930.

H.Ph.J.A.M. Hennekens, De opleiding van de gemeentejurist. Verleden, heden en toekomst, SBC 10 jaar, Nijmegen: SBC 2014.

W. Derksen 1980, p. 87-147.

Ambtenaren staan voor de keuze na de akte Gemeente-administratie I (GA-I) te vervolgen met de akte GA-II (2 delen), MO-Staatsinrichting of gemeentefinanciën. MO-Boekhouden is een vervolg op het p.d.b. (praktijkdiploma boekhouden) en MBA (moderne bedrijfsadministratie) als alternatief voor SPD-I of II (Staatspraktijkdiploma). Financiële ambtenaren bezaten MO-Staathuishoudkunde en de statistiek, zie: Prof. mr. J. in 't Veld (1895-1981), Het Burgemeestersblad 2003, 30, 10. GA is gemeenteadministratie, niet gemeenteambtenaar, zie: M. Hertogh e.a., ´Tussen rechtmatigheid en doelmatigheid. Proeve van een ideaal en perspectief´, in: Van der Burg & Brom (red.) 1998, p. 110. In de opleiding stond het juridisch denken voorop; vgl. Hennekens 2014.

Vgl. J.M. Verhage 1900, Leeraar MO, Mondelinge en schriftelijke examenvragen Staatsinrichting en Staathuishoudkunde M.O., ’s-Gravenhage: Blommendaal 1923.

Het schriftelijk examen bestaat uit een wetenschappelijk Opstel en Vragen.

Met betrekking tot de literatuur voor staatsrecht is Feenstra/Polak, De gronden der Nederlandse Staatsinrichting aanbevolen. Hierover maakt De Ru (Schrijven van november 1959 (in mijn bezit)) Duyverman als secretaris van de commissie M.O.-Staatsinrichting duidelijk dat het in één adem noemen van Kranenburg en een middelbare schoolboek als Feenstra/Polak niet juist is. De Ru oppert hetzij Van der Pot hetzij Kranenburg te verplichten. Daarnaast wil hij de Internationale en Supranationale Organisaties (Verenigde Naties, Raad van Europa en De Europese Gemeenschappen) toevoegen. Ook de rubriek Algemene staatsleer en buitenlandse staatsinrichtingen is uit te breiden met Politiek van het Repertorium van de Sociale Wetenschappen, Elsevier 1958, J.J. de Jong, Politieke Organisaties in West-Europa na 1800 en J.M. Polak, Schets van het Amerikaanse Uniestaatsrecht. Met de laatste suggestie geeft De Ru een aanzet tot kennis van een democratie, waarin nationaliteit en natiegevoel essentieel zijn in de natievorming. J.V. Rijpperda Wierdsma merkt in correspondentie met De Ru op geen voorstander te zijn van uitbreiding van de literatuur (Brief van 20 december 1959, in mijn bezit).

Eén van de Vragen van het examen in 1957 is ’Wat weet Gij van de motie-Kersten van 1925? Dit had moeten zijn: ’Wat weet Gij van het amendement-Kersten?, zie: Het Verslag van de Commissie, in 1957 belast met het afnemen van de examens ter verkrijging van de akte van bekwaamheid tot het geven van m.o. in staathuishoudkunde en de statistiek (KX) en in de gronden der gemeente-, provinciale en staatsinrichting van Nederland (K XI). Publicatie (1321-57) in de reeks Examenverslagen, uitgegeven door het Sdu.

Zie de aanwijzingen van de commissie in de literatuurlijst voor het examen staatsinrichting MO (K XI) (januari 1975): Met ingang van 1 januari zullen de kandidaten, die voor het mondeling examen opgaan, een lijst moeten inzenden van twintig arresten of administratiefrechtelijke beslissingen. Tijdens het examen zal de kennis en het inzicht mede aan de hand hiervan worden getoetst.

Vgl. Jaarboekjes V.H.M.O., uitgaande van de Raad van Leraren bij het vhmo, voortzettende de reeks uitgegeven door het Genootschap en de A.V.M.O., Groningen: Wolters 1969.

Bartels 1963, p. 160.

De aantallen voor het examen MO-Staatsinrichting en de akte Q zijn in 1980: Opgegeven en deelgenomen aan het schriftelijk: 67 resp. 60 kandidaten. Afgewezen op het schriftelijk examen 23. 37 kandidaten doen mondeling examen. Geslaagd 28, afgewezen 7 en 2 ‘nog te doen’. (Informatie van secretaris H.J. de Ru op 7 oktober 1980 (in mijn bezit).