VI.4.4.5 Ontslag van uitvoerende bestuurders?

Op Curaçao, St. Maarten en de BES-eilanden hebben de niet-uitvoerende bestuurders nog een stok om mee te slaan. Zij zijn niet alleen bevoegd een uitvoerend bestuurder te schorsen, maar hebben ook de bevoegdheid een uitvoerend bestuurder te ontslaan.1 De vraag rijst of de niet-uitvoerende bestuurders van Nederlandse vennootschappen deze troefkaart om effectief toezicht te houden eveneens in handen hebben.

Deze vraag is niet eenduidig te beantwoorden. Niet-uitvoerende bestuurders van structuurvennootschappen zijn op grond van art. 2:164a/274a lid 2 jo. 2:134/244 lid 1 BW bevoegd een uitvoerend bestuurder te ontslaan.2 Niet-uitvoerende bestuurders van niet-structuurvennootschappen hebben deze bevoegdheid niet. Overigens kan de ontslagbevoegdheid bij een BV wel worden toegekend aan een ander orgaan dan het orgaan dat de bestuurders benoemt.3

De alternatieve ontslagbevoegdheid kan in een two tier board bijvoorbeeld worden toegekend aan de raad van commissarissen. Zo krijgt de toezichthoudende taak van de raad van commissarissen bij onvoldoende functioneren van een bestuurder meer armslag, aldus de minister.4 Kan de bevoegdheid ook worden toegekend aan de niet-uitvoerende bestuurders?

Ik ben geneigd deze vraag ontkennend te beantwoorden. De niet-uitvoerende bestuurders vormen immers geen orgaan van de vennootschap.5 Wel kan de bevoegdheid naar de letter van de wet worden toebedeeld aan het bestuur. Vervolgens kan de bevoegdheid ex art. 2:9 lid 1 BW bij de niet-uitvoerende bestuurders worden gelegd en kan op grond van art. 2:129a/239a lid 3 BW bij of krachtens de statuten worden bepaald dat de gezamenlijke niet-uitvoerende bestuurders besluitvormingsbevoegd zijn.6

Of het wenselijk is dat de niet-uitvoerende bestuurders tot ontslag van een uitvoerend bestuurder kunnen overgaan, is een andere vraag. Het ontslag van een uitvoerend bestuurder door de niet-uitvoerende bestuurders valt mijns inziens moeilijk te rijmen met het beginsel van collegiaal bestuur. Bovendien ben ik van mening dat het schorsen van een uitvoerend bestuurder een lichter middel betreft waarmee hetzelfde resultaat kan worden bereikt. Tegen deze achtergrond raad ik BV’s aan het wapenarsenaal van de niet-uitvoerende bestuurders niet uit te breiden met de ontslagbevoegdheid, maar met de schorsingsbevoegdheid.