3.4.3.3 'Peanut'-uitzondering; ondernemingsvermogenstoets

Uit HR 11 juli 1990/290 en 293 alsmede HR 2 juni 1993, BNB 1993/246 bleek dat de kasgeldjurisprudentie niet van toepassing was als het afgesplitste on-dernemings- resp. beleggingsvermogen minder bedroeg dan 10% van het totale vermogen van de kasgeldvennootschap, de zgn. 'peanut'-uitzondering.1 De 'peanut'-uitzondering gold enkel voor kasgeldconstructies, aangezien alleen bij kasgeldconstructies een kasgeldvennootschap wordt afgesplitst van de onder-nemings- resp. beleggingsactiviteiten.2 Het gevolg van de 'peanut'-uitzondering was dat de kasgeldjurisprudentie niet van toepassing was als de kasgeldvennootschap op het moment van afsplitsing van de ondernemings- resp. beleggingsactiviteiten, voor meer dan 90% overig, d.w.z. niet-ondernemings-gebonden, vermogen bezat. In geval van 'vette' kasgeldvennootschappen met daarin veel opgespaarde overtollige (winst)reserves, kon de kasgeldjurisprudentie door de 'peanut'-uitzondering dus niet worden toegepast.3 Op de 'peanut'-uitzondering kan alleen geen beroep worden gedaan, indien het belang van de onderneming in het totale vermogen van de (af te splitsen) kasgeldvennootschap op een geforceerde wijze met behulp van kunstgrepen is verlaagd tot beneden de 10%, bijvoorbeeld doordat het vermogen van de kasgeldvennootschap op kunstmatige wijze is opgepompt door middel van (al dan niet te-ruggeleende) dividenduitkeringen door de werkmaatschappij aan de kasgeld-vennootschap.4,5 Overigens meen ik dat de 'peanut'-uitzondering nimmer in de kasgeldjurisprudentie had moeten worden geïntroduceerd. Relevant is immers slechts de feitelijkheid dat de aandeelhouder uiteindelijk de (winst)reser-ves van de vennootschap in privé realiseert, zonder dat hij daarbij zijn belang bij de uitkomsten van de activiteiten van de vennootschap verliest. Met hoeveel of juist hoe weinig vermogen de vennootschap erin slaagt deze activiteiten tot een succes te maken, is hierbij irrelevant. Gelet op de gelijkstelling met een inkoop van aandelen resp. liquidatie van de vennootschap, meen ik dat voor de toepassing van de holding- en kasgeld louter relevant behoren te zijn 1) of de aandeelhouder door middel van het samenstel van transacties nagenoeg geheel zijn belang heeft behouden bij de uitkomsten van de in de vennootschap ontplooide activiteiten, het zgn. '90%'-criterium, en 2) of de vennootschap over voldoende vermogen beschikt om daaruit de koopsom van de aandelen te putten, het zgn. objectieve 'put'-criterium. De overige genoemde criteria zijn naar mijn mening ten onrechte in de holding- en kasgeldjurisprudentie geïntroduceerd.