8.7.3 Hoe is in de jurisprudentie gereageerd op de wetswijzigingen?

De rechter heeft op het gebied van passende arbeid (zeer) casuïstische jurisprudentie1 gewezen en daardoor een belangrijke rol gespeeld bij het doorvoeren van een verscherping van dit begrip. Persoonlijke omstandigheden zoals zorg voor gezinsleden, gezondheidsproblemen en gewetensbezwaren leiden niet snel tot een valide reden voor het weigeren van passende arbeid.2 Een negatieve houding van een sollicitant kan tot een sanctie leiden, maar alleen als daardoor een concreet werkaanbod is ingetrokken.3 Ook met betrekking tot de aard en het niveau van het passend werk dat geaccepteerd moet worden is de rechter strenger geworden.4 Opvularbeid met tijdelijke contracten mag niet snel worden geweigerd. Als de oorzaak van het niet aanvaarden van passende (opvul)arbeid in de risicosfeer van de werknemer ligt (of in zijn persoonlijke voorkeuren5) wordt sneller geoordeeld dat er sprake is van verwijtbare werkloosheid.

Het hangt van de specifieke omstandigheden af of een functie terecht is geweigerd, omdat betrokkenen zich op korte termijn bepaalde vaardigheden moet eigen maken (of daarvoor scholing nodig heeft).6

Met betrekking tot het accepteren van een loonachteruitgang of een langere reisduur blijkt dat hoe langer de werkloosheid duurt en hoe meer daardoor de positie op de arbeidsmarkt verslechtert, hoe meer concessies de CRvB van de werknemer verwacht.7 De CRvB neemt de eis dat de werknemer moet voldoen aan de sollicitatieplicht serieus. Van een werknemer wordt verwacht dat naar mate hij langer werkloos is hij zijn sollicitatie-activiteiten niet beperkt tot het zoeken naar functies op zijn eigen vakgebied, maar dat hij ook moet kijken naar andere, lager gekwalificeerde functies.8 Als hij zich alleen beschikbaar stelt voor een bepaald type functie, zoals technische functies9 of voor een bepaalde werkplaats, als thuisarbeid, dan kan dit ertoe leiden dat een sanctie wordt opgelegd omdat de betrokkene geen eisen mag stellen die het aanvaarden of verkrijgen van passende arbeid belemmeren (artikel 24 lid onder b sub 4 WW). Kortom, als een zaak met betrekking tot passende arbeid voor de rechter komt dan moet de betrokkene – vooral bij langdurige werkloosheid – een goed verhaal hebben om aan een sanctie te ontkomen. Dit is in lijn met de bedoeling van het kabinet bij het aanscherpen van de richtlijnen.