4.10 Slotopmerkingen

De EEX-Verordening leidt tot een vereenvoudiging van de tenuitvoerlegging van een beslissing van een rechter uit een lidstaat in een andere lidstaat. Bij de totstandkoming hebben de opstellers van de verordening echter niet zo ver willen gaan om het rechterlijk verlof voor de tenuitvoerlegging van een beslissing van een rechter van een lidstaat in een andere lidstaat af te schaffen. Een dergelijke afschaffing van de controle van een beslissing in de lidstaat van tenuitvoerlegging zou blijkbaar een inbreuk maken op de al zo 'uitgeklede' soevereiniteit van de lidstaten van de Europese Unie.

De vereenvoudiging en de versnelling van de exequaturverlening wordt bewerkstelligd door het verplaatsen van de toetsing aan de weigeringsgronden naar de rechtsmiddelprocedure. De rechter die in de eerste fase over de exequaturverlening oordeelt, mag de te exequatureren beslissing niet aan de weigeringsgronden toetsen. Uit art. 41 EEX-Vo blijkt immers dat een in de lidstaat van herkomst uitvoerbare beslissing van een exequatur wordt voorzien, zodra aan de formaliteiten van art. 53 en 54 EEX-Vo is voldaan. Een dergelijk systeem kan tot de situatie leiden dat indien tegen de exequaturverlening op een beslissing van een rechter van een lidstaat in een andere lidstaat geen rechtsmiddel wordt aangewend, de beslissing erkend en ten uitvoer moet worden gelegd, ofschoon de erkenning van deze beslissing bijvoorbeeld in strijd is met de openbare orde van de lidstaat van tenuitvoerlegging. Het beginsel van de openbare orde moet in principe voor het gesloten systeem van de verordening wijken. Dit is mijns inziens een gevolg van de verdere integratie binnen de Europese Unie op het terrein van de erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen in burgerlijke en handelszaken. Teneinde te voorkomen dat een onaanvaardbare situatie kan ontstaan, dient in het kader van deze integratie aan de aanpassing van de nationale procesrechtelijke stelsels te worden gewerkt.

De EEX-Verordening bevat geen definitie van het begrip 'uitvoerbaarheid van een beslissing'. De uitleg van deze term wordt beheerst door het recht van de lidstaat van herkomst van de beslissing. Dit hangt ook samen met het feit dat de verordening de procesrechtelijke stelsels van de lidstaten intact laat. Deze stelsels blijven van toepassing in de gevallen waarvoor de verordening geen regeling biedt. Zo bepaalt de verordening dat de rechtsmiddelprocedure op tegenspraak moet worden gevoerd. De verordening laat de aard van de procedure aan de nationale stelsels over. In Nederland dient de exequaturverlening ingevolge de uitvoeringswet bij een verzoekschrift te worden verzocht; het rechtsmiddel tegen de beslissing op dit verzoek moet echter bij een dagvaarding worden ingesteld.1 De praktijk van de exequaturverlening in Nederland heeft aangetoond dat deze 'knik' tot problemen kan leiden.2 Derhalve dient mijns inziens de uitvoeringswet te worden aangepast. Ook het instellen van het rechtsmiddel dient bij een verzoekschrift te geschieden.

Een verdere stap in de vereenvoudiging van de tenuitvoerlegging van de rechterlijke beslissingen in de Europese Unie is de algehele afschaffing van de exequatur-procedure in de lidstaat van tenuitvoerlegging. Gezien het feit dat er nog steeds verschillen bestaan tussen nationale stelsels kan de controle van de beslissingen - als een uitbreiding van het beginsel van vertrouwen in elkaars rechtssystemen en rechtspraak - in de lidstaat van herkomst worden verricht. Hierdoor wordt de mogelijkheid vergroot om snel tot tenuitvoerlegging van een beslissing in de Europese Unie over te gaan. De verordening inzake de Europese Executoriale Titel voert een dergelijk systeem in.