3.3 De Wet op de Arbeidsovereenkomst

Tegen het eind van de 19^e eeuw veranderde het arbeidslandschap aanzienlijk. Dankzij de industriële revolutie kon er op grotere schaal arbeid worden verricht, zodat de beroepsbevolking in die tijd een flinke groei doormaakte.1 In de loop van de tijd werd zichtbaar dat de summiere en bovendien vrijblijvende regeling in het BW 1838 niet langer afdoende was. Het gebrek aan wettelijke waarborgen bleek onaanvaardbare situaties in de hand te werken: arbeiders werkten veelal tegen lage lonen en onder erbarmelijke arbeidsomstandigheden, met sociale misstanden tot gevolg. Langzaamaan ontstond het besef dat het ook de taak van de overheid was om ‘de zwakkere, onderdrukte individuen door nieuwe verbodsbepalingen en reglementen te steunen.’2 Dit besef leidde aan het eind van de 19^e eeuw niet alleen tot de eerste publiekrechtelijke regelingen waarin de veiligheid van werknemers centraal stond, maar ook tot de eerste uitvoerige civielrechtelijke wettelijke regeling inzake arbeid.3

In 1891 ontving Drucker de opdracht tot het ontwerpen van een nieuwe wettelijke regeling inzake de arbeidsovereenkomst, welke hij in 1898 aan de regering aanbood onder de titel ‘Ontwerp van wet tot regeling van de arbeidsovereenkomst’. Dit ontwerp is vervolgens tweemaal – in beide gevallen in enigszins aangepaste vorm – als wetsvoorstel ingediend, in eerste instantie in 1901, en na een kabinetswissel opnieuw in 1904.4 In 1907 was de eerste regeling rondom de arbeidsovereenkomst in het Burgerlijk Wetboek een feit: in dit jaar werd de Wet op de Arbeidsovereenkomst in de Staatscourant gepubliceerd, waarna de wet in 1909 in werking trad (hierna: ‘BW 1909’).5 In paragraaf 3.3.1 wordt eerst stilgestaan bij de grondslagen en doelstellingen van de nieuwe regeling, waarna in paragraaf 3.3.2 wordt toegelicht hoe een en ander tot uitdrukking is gekomen in de wettelijke definities van respectievelijk de arbeidsovereenkomst, de overeenkomst van aanneming van werk, en de overeenkomsten tot het verrichten van enkele diensten.