2.5.4.1 Inleiding

56. Ook de wettelijke bepalingen over het eigen vermogen van vennootschappen scheppen een ondergeschikte positie die lijkt op die van een achtergestelde schuldeiser.1 Het gaat om de positie van de verstrekker van het eigen vermogen.

Het eigen vermogen van een vennootschap wordt ter beschikking gesteld door anderen. Bij een personenvennootschap zijn dat de vennoten, bij een kapitaalvennootschap zijn dat de aandeelhouders. Verder kan een vennootschap allerlei kapitaalinstrumenten uitgeven in ruil voor een bijdrage aan het eigen vermogen, zoals participatiebewijzen.2 Vennoten, aandeelhouders en participanten fourneren het eigen vermogen van de vennootschap, ook wel het kapitaal. Ik duid ze daarom gezamenlijk aan als kapitaalverstrekkers.

Het verstrekte kapitaal dient als eigen vermogen van de vennootschap en strekt onder andere tot waarborg van de schuldeisers. Daarom kunnen de kapitaalverstrekkers hun inbreng niet naar believen onttrekken aan de vennootschap. Kapitaalverstrekkers hebben uit hoofde van hun kapitaalverstrekking verschillende aanspraken jegens de vennootschap, maar hun aanspraken zijn ondergeschikt aan die van de schuldeisers. Dit wordt soms verkort weergegeven door de kapitaalverschaffers aan te duiden als achtergestelde schuldeisers.3 Zij zijn echter geen achtergestelde schuldeisers in de zin van dit onderzoek. De reden daarvoor is de wijze waarop de wet de aanspraken van kapitaalverschaffers uit hoofde van hun kapitaalverschaffing ondergeschikt maakt aan de vorderingen van de schuldeisers.

Hierna wordt onderscheiden tussen enerzijds de aanspraken op dividend en andere tussentijdse uitkeringen aan kapitaalverschaffers (paragraaf 2.5.4.2) en anderzijds de aanspraken van kapitaalverschaffers tot uitkering van het liquidatieoverschot (paragraaf 2.5.4.3 en verder).