3.0 Introductie

Thans ga ik over tot een descriptieve analyse van de genese van: (a) de vakken staatsinrichting en recht in de Wet op het Middelbaar Onderwijs van 1863, (b) staatsinrichting in de LO-wetten van 1916/1920, (c) staatsinrichting, recht en maatschappijleer in de Wvo van 1963, 20201 en de Owvo van 1967, (d) het kennisgebied maatschappelijke verhoudingen, waaronder staatsinrichting in de Wet op het basisonderwijs van 1981, (e) maatschappelijke verhoudingen, waaronder staatsinrichting en geschiedenis, waaronder staatsinrichting in de (Interim)wet op de expertisecentra van 1982 en (f) maatschappelijke verhoudingen, waaronder staatsinrichting, in de Wpo van 1998 en 2008. De bevindingen worden in par. 12,1 en 2 en in de voorstellen I en II betrokken bij de codificatie van burgerschap als 1. algemene doelbepaling, 2. thema in andere vakken en 3. kennisgebied en vak burgerschap in de Wpo,Wec en Wvo.

De legitimatieargumentaties voor burgerschapsvorming in het onderwijs en de onderwijs- en leerdoelen worden eerst beschreven. Het vastleggen van het doel, kennisgebied en vak en de thema's burgerschap geeft ruimschoots juridische handvatten voor een herkenbare burgerschapsvorming, waarin de kennis van de kernwaarden van de democratische rechtsstaat als constitutionele geletterdheid de kern vormt. Deze kennis in het Programma van toetsing en afsluiting (PTA) vormt de basis van de codificatie van burgerschapsvorming in par. 2.7 en 12.1 en 2 en in de codificatievoorstellen I en II.

In mijn voorstellen wordt burgerschap als doelbepaling, thema in andere vakken en kennisgebied en vak burgerschap vastgelegd, tegelijk met het keuzevak rechtswetenschap op vwo/havo. Burgerschap als beginsel is in 2021 vastgelegd in de Wet verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs.2 Dit geldt echter niet voor burgerschap als kennisgebied en vak en als thema, wat past binnen de voorlopige keuzes van de regering gezien de te operationaliseren voorstellen van het in 2019 afgeronde project Curriculum.nu.3

Na de inwerkingtreding per 1 augustus 2021 van de burgerschapswet rijst de vraag of burgerschap als beginsel versterkt is, en of het ook te zien is als kennisgebied en vak of thema in andere vakken. Daarbij rijst de vervolgvraag of en in hoeverre burgerschap doelgericht en samenhangend is te codificeren. 4 Daarvoor worden in par.12.1 en 2 in de codificatievoorstellen I en II nadere voorstellen gedaan. Overigens refereert Zoontjens in 2019 aan de overheidstaak om de posities van burgerschap als 1. doel, 2. vak en 3. thema in andere vakken te benutten ‘in het streven aan burgerschap als beginsel handen en voeten te geven’.5