4.7.1 Staatsinrichting (democratie en organisatie): democratische vorming

Het initiatiefwetsvoorstel is aangeboden na de Wvo-uitvoeringsbesluiten.1 De noodzaak van maatschappelijke en staatsburgerlijke vorming staat volgens de initiatiefnemers vast: ‘Het afschaffen van de opkomstplicht bij verkiezingen en de verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd tot 18 jaar maken het meer dan noodzakelijk de school te laten informeren over de waarde en de functie van onze democratische instellingen en de bijdrage die iedere burger kan geven’.2 Staatsinrichting heeft een inleidende rol in de rechtsgemeenschap, waarvoor een democratische opvoeding een eerste vereiste vormt. Immers ‘ongeschoolden zijn vatbaarder voor indoctrinatie met antidemocratische ideeën […] en het rechtsonderwijs is vereist ter voorkoming hiervan’.3 Dit is vrijwel een herhaling van het V.O.S.-argument voor staatsinrichting als zelfstandig vak aan de vooravond van de bezetting. Gezegd moet worden dat de initiatiefnemers een vooruitziende blik hebben om door ‘de verwaarlozing van het vak recht door de Wvo’ dit initiatief te nemen. Uit het voorstel blijkt dat ‘maatschappijleer nog niet van de grond is gekomen door het verschil in opvatting van de direct betrokkenen, en ook door het niet vaststellen van passende bevoegdheden’.4 Bij geschiedenis komen historische lijnen van rechtsbegrippen - bijvoorbeeld van de mensenrechten - aan bod.5

De indieners stellen voor om MO-Staatsinrichting te verbreden met (aspecten) van recht en maatschappijleer6 door de latere start van de lerarenopleidingen staatswetenschappen.7 Nu de akte MO-geschiedenis bevoegdheid geeft voor het vak geschiedenis en staatsinrichting zijn er mijns inziens meer ongewenste gevolgen.8 Zo is de sociaal-geograaf met een (afgeleide) bevoegdheid voor geschiedenis bevoegd voor het vak geschiedenis en staatsinrichting.9 De bevoegdheidsverlening leidt tot kennisverwatering bij docenten, wat kwalitatief goed onderwijs in de weg staat. Een ander voorbeeld vormt de niet in het recht geëxamineerde, maar bevoegd verklaarde econoom.10