5.2.7 ‘Prioriteit’ en insolventie

Schuldeisers hebben van de wetgever een zekere vrijheid en eigen verantwoordelijkheid toebedeeld gekregen om hun vordering voldaan te krijgen. Ze kunnen immers zelf kiezen of zij tot beslaglegging overgaan en daarmee een versterkte positie verkrijgen alsook andere rechtsfiguren aanwenden ter verzekering van hun vordering.

Indien de schuldenaar in staat van faillissement verkeert, is van enige beslissingsvrijheid van een schuldeiser om verhaal te zoeken geen sprake meer. Bovendien lijkt de prioriteitsregel in geval van Einzelzwangsvollstreckung ervan uit te gaan dat er nog voldoende bestanddelen in het vermogen van de schuldenaar aanwezig zijn om de overige schuldeisers verhaal te bieden.1 Na een faillissement ontbreekt per definitie de volledige verhaalsmogelijkheid. De Insolvenzordnung (InsO) gaat dan ook niet uit van de prioriteitsregel, maar legt de gelijke behandeling van schuldeisers ten grondslag aan de wijze waarop de schuldeisers worden voldaan.2

Van deze concurrente schuldeisers die slechts een persoonlijke aanspraak op de schuldenaar hebben en op grond van § 38 InsO gezamenlijk delen in faillissementsboedel (Insolvenzmasse) moeten de goederenrechtelijk gerechtigden worden onderscheiden. Deze gerechtigden kunnen een volledig of beperkt recht hebben op een goed dat zich onder de failliet bevindt en genieten dientengevolge een Aussonderungsrecht respectievelijk Absonderungsrecht.3 Een Aussonderungsrecht komt bijvoorbeeld toe aan de eigenaar van de zaak omdat die zaak niet tot de faillissementsboedel behoort.4 Hierdoor blijft de zaak buiten de faillissementsboedel.5 Daarmee verschilt dit recht van het Absonderungsrecht dat bij voorrang verhaal biedt op de opbrengst van een tot de boedel behorend goed. Hieronder zijn schuldeisers met een goederenrechtelijk zekerheidsrecht – zowel op roerende als onroerende goederen – begrepen.6 Indien er meerdere Absonderungsberechtigte tot de opbrengst van eenzelfde zaak zijn, dient er een rangorde te worden vastgesteld die via de verwijzing in § 49 InsO ten aanzien van een onroerende zaak in § 10 en 11 ZVG is te vinden. Gerechtigden die hun recht in het Grundbuch hebben geregistreerd nemen rang in na enkele voorrechten7 en worden onderling naar het moment van registratie gerangschikt.8 Ook ten aanzien van pandrechten op roerende zaken beheerst de prioriteitsregel de onderlinge verhouding.9