11.8 Quasi-stapeling

136. De rechten van erfdienstbaarheid, erfpacht en opstal kunnen alleen rusten op zaken. Een erfpachter kan bijvoorbeeld niet een recht van ondererfpacht vestigen op zijn erfpachtrecht. Er bestaat wel behoefte aan een dergelijke stapeling van rechten. Daarom kent de wet verschillende bepalingen, op grond waarvan de rechthebbende van een beperkt recht, beperkte rechten kan vestigen op de zaak waarop zijn eigen beperkte recht rust. Dit wordt quasi-stapeling genoemd. Een erfpachter kan bijvoorbeeld een recht van ondererfpacht vestigen op de zaak waarop zijn erfpachtrecht rust (art. 5:93 BW). De ondererfpacht rust weliswaar formeel op de eigendom, maar materieel gezien rust de ondererfpacht op de (hoofd)erfpacht. De bevoegdheden die zijn verbonden aan de ondererfpacht, zijn afgeleid van de erfpacht, niet van de eigendom.

In dit verband rijst de vraag, of de eigenaar een quasi-gestapeld beperkt recht op zijn eigen zaak kan hebben. Kan de eigenaar bijvoorbeeld een recht van ondererfpacht op zijn eigen zaak hebben? Dat is mogelijk, omdat in zo’n geval wel belang bestaat bij de ondererfpacht.1 Op grond van de ondererfpacht mag de eigenaar/ondererfpachter de bezwaarde zaak gebruiken. Uit hoofde van zijn eigendomsrecht mag hij dat niet, omdat de erfpachter die bevoegdheid heeft.2 Bij de vestiging van een recht van ondererfpacht verleent de erfpachter die bevoegdheid aan de eigenaar.