11.3 Duits recht

131. Het Duitse recht kent, net zoals het Nederlandse recht, het uitgangspunt dat een eigenaar geen beperkte rechten op zijn eigen zaak kan hebben. Dat uitgangspunt geldt echter niet bij onroerende zaken. Volgens §889 BGB gaan beperkte rechten op onroerende zaken niet door vermenging teniet. In de rechtspraak is aanvaard dat een eigenaar ook ten gunste van zichzelf beperkte rechten op zijn eigen onroerende zaak kan vestigen. Het is niet nodig dat de eigenaar aantoont dat hij daarbij belang heeft.

Beperkte rechten op roerende zaken en Rechten (vermogensrechten)1 gaan wel door vermenging teniet als beperkt recht en moederrecht in één hand komen. Beperkte rechten ‘gelden’ echter als niet-tenietgegaan voor zover de eigenaar een rechtsbelang (‘rechtliches Interesse’) heeft bij het beperkte recht (§1063, 1068, 1256 en 1273 BGB). Het is niet geheel duidelijk welke belangen daaronder worden begrepen. Het geval dat op het moederrecht andere beperkte rechten rusten met een lagere of gelijke rang dan het (in beginsel) door vermenging tenietgaande recht, wordt in ieder geval wel als een rechtsbelang aangemerkt.

Volgens de heersende opvatting in de literatuur, kan een eigenaar een recht van vruchtgebruik ten gunste van zichzelf vestigen op zijn eigen roerende zaak of Recht, als tegelijkertijd een ander beperkt recht met een lagere of gelijke rang ten gunste van iemand anders op de zaak of het Recht wordt gevestigd. Pandrechten kunnen volgens de heersende opvatting niet door de eigenaar ten gunste van hemzelf worden gevestigd. Beperkte rechten kunnen wel worden gevestigd ten gunste van de medeeigenaar van een zaak (§1009 BGB), zowel bij onroerende zaken als bij roerende zaken en Rechten.