7.5.2 Kwalificatievraag

Ik begin zoals ik al opmerkte met de kwalificatievraag. Kan de hier bedoelde component van het koersverlies worden aangemerkt als zogenoemde ‘afgeleide schade’, te weten schade die de aandeelhouder lijdt als gevolg van een waardevermindering van zijn aandelen die loopt via het vermogen van de vennootschap.1 Ik neig ernaar deze vraag ontkennend te beantwoorden.2^,3 Weliswaar hangt het onderhavige koersverlies samen met uitgaven die de vennootschap in de toekomst – naar verwachting – zal moeten doen, maar op het moment waarop het koersverlies intreedt (het moment van de bekendwording van de misleiding), zijn de uitgaven nog niet gedaan en hebben deze het vennootschapsvermogen nog niet verminderd. Omdat de uitgaven het vennootschapsvermogen nog niet hebben verminderd, heeft zich bij de vennootschap ook nog geen vermogensschade gematerialiseerd.4 En zolang er bij de vennootschap nog geen sprake is van gematerialiseerde vermogensschade, kan ook de aandeelhouder mijns inziens geen – van deze vermogensschade van de vennootschap – afgeleide schade lijden. Om deze reden acht ik het minder juist om het hier bedoelde koersverlies aan te merken als afgeleide schade.

Bij het voorgaande past nog wel de nuancerende kanttekening dat wat de kosten betreft die de vennootschap moet maken in verband met te voeren juridische procedures, mijns inziens niet pas sprake is van gematerialiseerde vermogensschade van de vennootschap en daarvan afgeleide schade van de aandeelhouder als sprake is van een uitgaande kasstroom. Reeds op het moment waarop (het bestuur van) de vennootschap het formele besluit neemt voor deze kosten een voorziening op de balans op te nemen, kan men spreken van gematerialiseerde vermogensschade van de vennootschap en daarvan afgeleide schade van de aandeelhouder.5 In de praktijk zal het echter altijd zo zijn dat er na het bekend worden van de misleiding enige tijd overheen gaat voordat de vennootschap besluit een voorziening op te nemen. Er zal immers eerst zorgvuldig onderzoek gedaan moeten worden naar de omvang van de misleiding en – in het verlengde daarvan – naar de omvang van de met de misleiding samenhangende kosten voor juridische procedures. Zolang dit onderzoek loopt en er nog geen formeel besluit is genomen tot het opnemen van een voorziening, is er nog geen sprake van gematerialiseerde vermogensschade van de vennootschap en daarvan afgeleide schade van de aandeelhouder. In de praktijk zal dus altijd enige tijd zijn gelegen tussen enerzijds het bekend worden van de misleiding en het op dat moment door de markt alvast in de beurskoers inprijzen van verwachte toekomstige uitgaven en anderzijds het moment waarop de vermogensschade zich bij de vennootschap materialiseert. Dit laatste onderstreept mijns inziens het belang van het hier bedoelde kwalificatievraagstuk.

Mocht men het hier bedoelde kwalificatievraagstuk anders willen benaderen en het koersverlies dat voortkomt uit het door de markt alvast inprijzen van verwachte toekomstige uitgaven wel wensen aan te merken als ‘afgeleide schade’, dan moet dit type afgeleide schade in ieder geval worden onderscheiden van het type afgeleide schade zoals we dat kennen uit de bekende Poot/ABP-doctrine.6 Het verschil tussen beide afgeleide schadetypen is dat bij het laatstgenoemde type de (met de afgeleide schade van de aandeelhouder corresponderende) vermogensschade van de vennootschap zich wel daadwerkelijk heeft gematerialiseerd. Eventueel zou men nog kunnen zeggen dat de hier bedoelde schade een soort toekomstvariant is van het type afgeleide schade uit de Poot/ABP-doctrine, maar een dergelijke aanduiding/kwalificatie komt de helderheid volgens mij niet ten goede. Om verwarring te voorkomen, lijkt het mij daarom verstandiger om het koersverlies dat samenhangt met het door de markt alvast inprijzen van verwachte toekomstige uitgaven niet onder de categorie afgeleide schade te scharen, en om het – in plaats daarvan – simpelweg aan te merken als gevolgschade.