2.6.2.2 Beoordelingskader van de rechtsstaat

De rechtsstaat, of preciezer: de beginselen van derechtsstaat, bieden een maatstaf voor overheidsoptreden – óók als het gaat om de voorlichtende taak van de Belastingdienst. Mijns inziens moet het beoordelingskader voor de wijze waarop in het belastingrecht wordt omgegaan met door voorlichting gewekte verwachtingen dus worden opgebouwd met behulp van de rechtsstatelijke beginselen (‘de rechtsstaat als toetsingskader’1). Dat klinkt misschien abstract en vaag, maar het is te concretiseren. Rechtsstatelijke beginselen zijn waarden die als essentieel worden beschouwd in de rechtsstaat, dus in de verhouding tussen overheid en burgers (paragraaf 2.2.3, 7.2). De rechtsstatelijke beginselen kunnen dus worden gezien als normen, als toetsingscriteria, voor overheidsoptreden.2

Uitgaande van Scheltema’s rechtsstatelijke beginselen, betekent dat de in het belastingrecht gehanteerde wijze voor de omgang met aan voorlichting verbonden risico’s moet worden getoetst aan (in ieder geval) het rechtszekerheidsbeginsel, het gelijkheidsbeginsel, het democratiebeginsel en het beginsel van de dienende overheid.3 Ik werk dit verder uit bij mijn voorstel voor herijking van het vertrouwensbeginsel in Deel III (paragraaf 7.2).