11.2.7 Onderzoeksvraag 7

Kan het beheerplan worden vervangen door andere sectorale planfiguren en vice versa?

In de hoofdstukken 7, 8 en 9 is de relatie van het beheerplan voor Natura 2000-gebieden en een aantal andere plannen (bestemmingsplan, inrichtingsplan en stroomgebiedbeheerplan) onderzocht. De analyse bestond onder meer uit een vergelijking van de gebruiksmogelijkheden van de afzonderlijke plannen en een onderzoek van de onderlinge inwisselbaarheid. In dat kader is onderzocht of het mogelijk is om het beheerplan te vervangen door het bestemmingsplan, het inrichtingsplan of het stroomgebiedbeheerplan. In hoofdstuk 6 is uiteengezet dat het bestemmingsplan geschikt is om habitats en soorten in Natura 2000-gebieden te beschermen. Het is niet zinvol om een beheerplan te vervangen door een inrichtingsplan of een stroomgebiedbeheerplan. De waarde hiervan is beperkt aangezien de inhoud van beide plannen juridisch niet afdwingbaar zijn. Daar komt bij dat de uitvoering van het inrichtings- en stroomgebiedbeheerplan grotendeels afhankelijk zijn van het bestemmingsplan.

Het is (deels) niet toegestaan en vanuit praktische overwegingen onmogelijk om een bestemmingsplan, inrichtingsplan of een stroomgebiedbeheerplan te vervangen door een beheerplan. Op basis van (inter)nationale wetgeving is het verplicht om een bestemmingsplan en stroomgebiedbeheerplan vast te stellen. Ingevolge het specialiteitsbeginsel is het toepassingsbereik van het beheerplan beperkt tot Natura 2000-gebieden. De doelstelling van dit plan is het realiseren dan wel het behouden van een gunstige staat van instandhouding van kwalificerende habitats en soorten. Hieruit volgt een tweetal belangrijke beperkingen. In de eerste plaats is een beheerplan niet geschikt om alle activiteiten in een Natura 2000-gebied te normeren. In de tweede plaats is het beheerplan alleen te gebruiken voor gebieden die zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. Daarnaast vormt de juridische status van het beheerplan – niet in rechte afdwingbaar – een belangrijk knelpunt. Voor een adequate bescherming van kwalificerende habitats en soorten is het noodzakelijk om het gebruik van gronden en gebouwen in of in de nabijheid van Natura 2000-gebieden te reguleren. Vanwege het ontbreken van een bevoegdheidsgrondslag in de Nbw 1998 is het niet toegestaan om in een beheerplan algemeen verbindende voorschriften op te nemen. Het is niet mogelijk om op basis van een beheerplan voor Natura 2000-gebieden een bepaald gebruik van gronden en bouwwerken af te dwingen. Om de voorgaande redenen is onder onderzoeksvraag 5 aanbevolen om het beheerplan als zelfstandig rechtsfiguur te schrappen en functies van dit plan onder te brengen in het bestemmingsplan. In de toekomst kan die functie mogelijkerwijs worden overgenomen door het omgevingsplan.