8.9 Re-integratiemaatregelen voor (Schwer)behinderten

In § 7.4.4 heb ik uiteengezet dat bij de bespreking van re-integratie van zieke werknemers ook de re-integratiemaatregelen voor gehandicapten moeten worden betrokken. Het begrip ‘Behinderte’ (en daarmee bedreigde) en ‘Schwerbehinderte’ (en gelijkgestelde) omvat namelijk in veel gevallen ook de werknemerdie naar Nederlandse begrippen ‘gewoon’ arbeidsongeschikt zou zijn. De basis voor het recht van gehandicapten op re-integratie-ondersteuning is te vinden in § 10 SGB I. In deze specifieke bepaling is het zeker stellen van een arbeidsplaats die aansluit bij hun voorkeur en vaardigheden expliciet als doel benoemd.

Allereerst kan voor alle werknemers die onder het begrip (Schwer)behinderte vallen het middel van proefplaatsing op de werkplek worden ingezet. Daarnaast bestaat de mogelijkheid van arbeidstherapie, wat niet noodzakelijkerwijs op de werkplek hoeft plaats te vinden.1 Een werknemer kan in een Rehabilitationseinrichtung werken aan zijn mogelijkheden om een arbeidplaats te gaan bekleden. De meest in het oog springende maatregel voor re-integratie van Schwerbehinderten is de quotumregeling.2 Werkgevers die gemiddeld per jaar elke maand minstens 20 werknemers in dienst hebben, moeten op 5% van hun arbeidsplaatsen een Schwerbehinderte plaatsen. Werkgevers tot 40 werknemers moeten gemiddeld per maand minimaal één Schwerbehinderte tewerkstellen; werkgevers tot 60 werknemers minimaal twee.3

Voldoet een werkgever niet aan het quotum dan moet hij een bedrag betalen aan het Integrationsamt, ter financiering van de ondersteuning van arbeidsdeelname van gehandicapten. Dit bedrag (Ausgleichsabgabe) varieert naar gelang het percentage van wel tewerkgestelde Schwerbehinderten en loopt uiteen van € 115,- tot 290,- per onbezette arbeidsplaats per maand.4 De betaling van dit bedrag ontheft de werkgever niet van zijn verplichting te voldoen aan het quotum. Omdat een verdergaande sanctie echter ontbreekt, laat de praktijk zien dat werkgevers regelmatig volstaan met betaling van dit bedrag.

Werkgevers die Schwerbehinderten tewerkstellen, zijn verplicht de arbeidsplaats aan te passen aan de beperkingen. Gebruikelijk is om eerst de belastbaarheid van de werknemer vast te stellen en vervolgens de belasting in een bepaalde functie in kaart te brengen. Op basis van die informatie kan worden gekeken welke arbeidsplaats passend is of passend kan worden gemaakt.5 Passende arbeid is hiervoor al besproken in § 8.7. Extra aandacht bestaat nog voor het recht op deeltijdwerk waar dat nodig is vanwege de aard en zwaarte van de beperkingen. Dit recht bestaat voor zover dat in redelijkheid van de werkgever kan worden verlangd.6