Stille getuigen 2015/1.8.4.2:1.8.4.2 Beslismodel

Stille getuigen 2015/1.8.4.2

1.8.4.2 Beslismodel

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In het arrest Al-Khawaja & Tahery heeft de Grand Chamber aangegeven welke factoren relevant zijn bij de beoordeling van een klacht dat het ondervragingsrecht is geschonden en bovendien aangegeven in welke volgorde deze factoren moeten worden beoordeeld:

‘The Court will (...) consider three issues in each case: first, whether it was necessary to admit the witness statements of ST or T; second, whether their untested evidence was the sole or decisive basis for each applicant’s conviction; and third, whether there were sufficient counterbalancing factors including strong procedural safeguards to ensure that each trial, judged as a whole, was fair within the meaning of Article 6 §§ 1 and 3(d).’1

Deze volgorde is niet dwingend voorgeschreven. In de latere beslissing in de zaak Ellis, Simms & Martin is een meer imperatieve woordkeuze gehanteerd, die ook voor de beoordeling van toekomstige zaken bindend lijkt te zijn: ‘this Court must examine’.2 Aan de drie vragen behoort nog één vraag vooraf te gaan, die het ehrm in de hier genoemde beslissingen niet expliciet heeft genoemd, maar die wel uit andere ehrm-jurisprudentie kan worden afgeleid: heeft een behoorlijke en effectieve gelegenheid bestaan om de getuige te ondervragen?3 Is die gelegenheid inderdaad geboden, dan zal de beantwoording van de andere drie vragen immers niet meer relevant zijn, omdat het ondervragingsrecht niet geschonden zal zijn. Een algemeen toepasbaar beslismodel4 zou er dan als volgt uit zien:

1.

Heeft de verdediging een adequate en behoorlijke gelegenheid gekregen om de getuige te ondervragen?

Ja:

geen schending5

Nee:

ga naar vraag 2

2.

Bestond een goede reden voor het ontbreken van een behoorlijke en effectieve ondervragingsgelegenheid?6

Ja:

ga naar vraag 3

Nee:

schending7

3.

Is de veroordeling uitsluitend of in beslissende mate gebaseerd op de verklaring van de niet behoorlijk en effectief door de verdediging ondervraagde getuige?

Ja:

ga naar vraag 4

Nee:

geen schending8

4.

Is voldoende compensatie geboden voor het ontbreken van een behoorlijke en effectieve ondervragingsgelegenheid?

Ja:

geen schending

Nee:

schending

Ondanks de voorgeschreven volgorde waarin de vragen zouden moeten worden beantwoord, hanteert het ehrm dikwijls een andere volgorde.9 In Sibgattulin onderzocht het ehrm bijvoorbeeld eerst het gewicht van de getuigenverklaring en pas daarna of een goede reden had bestaan voor de afwezigheid van de getuigen.10 In Nechto nam het ehrm een schending aan omdat geen enkele ondervragingsgelegenheid was geboden ten aanzien van beslissende getuigen. Van goede redenen voor het uitblijven van een ondervragingsgelegenheid en van compenserende factoren rept het arrest niet.11 Het aanhouden van het hiervoor gepresenteerde beslismodel zou in deze zaken niet tot een andere beslissing hebben geleid. In Sibgattulin waren de getuigenverklaringen van beslissende betekenis, terwijl geen goede reden bestond om de getuigen niet te laten ondervragen. Bij het ontbreken van compenserende factoren, rechtvaardigden beide factoren zelfstandig de vaststelling van een schending. In Nechto was het ontbreken van voldoende compensatie ten aanzien van beslissende getuigen voldoende grond om een schending aan te nemen.12 De beslissing van het ehrm zou niet anders zijn uitgevallen wanneer het ook nog zou hebben onderzocht of een goede reden had bestaan voor de beperking van de verdedigingsrechten van de verdachte.

Dat een andere beslisvolgorde niet tot een andere uitkomst hoeft te leiden, neemt niet weg dat het beslismodel van Al-Khawaja & Tahery het meest logische model is. Eerst moet worden onderzocht of een voldoende ondervragingsgelegenheid heeft bestaan. Is dat niet het geval, dan is de logische vervolgvraag of daarvoor een goede reden bestond. Compensatie is alleen een cruciaal vereiste wanneer de getuigenverklaring van beslissende betekenis is. Bovendien is de omvang van de benodigde compensatie afhankelijk van het gewicht van de getuigenverklaring: hoe belangrijker, hoe meer compensatie. Daarom ligt het voor de hand om na de beoordeling van de goede reden voor een beperking eerst het belang van de getuigenverklaring vast te stellen en pas daarna compensatie te onderzoeken.

Hoewel toepassing van het beslismodel sinds Al-Khawaja & Tahery gebruikelijk is bij de beoordeling van ondervragingsklachten door het ehrm, hanteert het ehrm dat model niet altijd expliciet. In de zaak Ibrahim ontbrak het beslismodel niet alleen in de zeer summiere algemene overwegingen, maar werden de beoordelingsfactoren evenmin expliciet genoemd in de motivering waarom het ondervragingsrecht niet was geschonden. De aspecten die in de motivering werden genoemd, kunnen met enige moeite overigens wel worden herleid tot de factoren die in het beslismodel zijn opgenomen.13

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.