4.7.2 Ratio

Onder vigeur van de Tweede Richtlijn hadden lidstaten de bevoegdheid bij inbreng van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen in een vennootschap ervan uit te gaan dat deze vennootschap geacht wordt de persoon van de inbrenger voort te zetten.1 Uit art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn is af te leiden dat de Europese Commissie deze faciliteit wilde openstellen voor iedere eigendomsovergang ingevolge de inbreng van het geheel of van een gedeelte van een algemeenheid van goederen en de overdracht van het geheel of van een gedeelte van een algemeenheid van goederen om niet. Het doel van art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn is volgens de toelichting op dit artikel tweeledig: omdat de inbreng in vennootschappen als een belastbare levering onder bezwarende titel kan worden aangemerkt en bepaalde overdrachten om niet met belastbare leveringen gelijkgesteld worden, kunnen lidstaten omwille van de eenvoud en het niet te zwaar belasten van de financiële positie van het inbrengende of schenkende bedrijf afzien van btw-heffing.2 Het was de verwachting van de Europese Commissie dat lidstaten deze bevoegdheid met name zouden gebruiken indien de vennootschap waarin de goederen zijn ingebracht of waaraan de schenking is gedaan de desbetreffende goederen zal gebruiken voor een belastbare bedrijvigheid. Uit de toelichting op art. 5 lid 3 Voorstel voor een zesde richtlijn leid ik af dat met ‘belastbare bedrijvigheid’ een belaste bedrijvigheid is bedoeld.3

Bij voormelde toelichting op art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn moet bedacht worden dat de begrippen ‘bedrijf’ en ‘belast(bar)e bedrijvigheid’ betrekking hebben op de activiteiten van een producent, handelaar of dienstverrichter (lees: een ondernemersactiviteit) en niet (ook) op de exploitatie van een zaak om er op min of meer duurzame wijze opbrengst uit te verkrijgen. Laatstgenoemde beleggersactiviteit werd blijkens art. 4 leden 1 en 3 Voorstel voor een zesde richtlijn niet als een economische bedrijvigheid (lees: economische activiteit) aangemerkt, maar deze niet-regelmatig verrichte handeling leverde wel belastingplicht op.4 De lidstaten hebben de exploitatie van een zaak om er duurzaam opbrengst uit te verkrijgen evenwel in afwijking van het Voorstel voor een zesde richtlijn aangemerkt als een economische activiteit (zie paragraaf 3.4.2). Daarnaast hebben de lidstaten ervoor gekozen om de faciliteit in art. 5 lid 8 Zesde Richtlijn niet alleen toe te passen op de overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen om niet of in de vorm van inbreng, maar ook op de overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen van goederen onder bezwarende titel.5 In de richtlijnhistorie is niets te vinden dat erop wijst dat lidstaten met deze wijzigingen beoogd hebben om art. 5 lid 8 Zesde Richtlijn ook toe te passen op de overdracht van de exploitatie om er duurzaam opbrengst uit te verkrijgen, maar er is evenmin iets te vinden dat op het tegendeel wijst.

Het Hof van Justitie acht het duidelijk dat het (overkoepelende) doel van art. 19 Btw-richtlijn erin bestaat lidstaten in staat te stellen de overdrachten van ondernemingen of delen daarvan te vergemakkelijken, door ze te vereenvoudigen en te vermijden dat de financiële toestand van de verkrijger onder een buitensporige fiscale druk komt te staan, nu hij de te betalen btw later hoe dan ook weer als voorbelasting in aftrek kan brengen.6 Dat het Hof van Justitie niet de financiële positie van het inbrengende of schenkende bedrijf, maar de financiële positie van de verkrijger voor het voetlicht brengt, is in het licht van de richtlijnhistorie niet verwonderlijk. De lidstaten hebben er immers voor gekozen om art. 5 lid 8 Zesde Richtlijn (thans: art. 19 Btw-richtlijn) open te stellen voor iedere overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen onder bezwarende titel, om niet of in de vorm van inbreng in een vennootschap, terwijl art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn de overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen onder bezwarende titel beperkte tot de situatie van inbreng in een vennootschap.7 Met name omdat het btw-bedrag dat bij een dergelijke overdracht door de verkrijger moet worden vooruitbetaald zeer aanzienlijk kan zijn in vergelijking met de middelen van de betrokken zaak, acht het Hof van Justitie een speciale behandeling van de overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van goederen gerechtvaardigd.8 Hieruit is op te maken dat het Hof van Justitie het vermijden dat de financiële toestand van de verkrijger onder een buitensporige fiscale druk komt te staan de belangrijkste doelstelling acht. In het licht van de richtlijnhistorie en gelet op de omstandigheid dat art. 19 Btw-richtlijn ook ziet op een overgang van het geheel of een gedeelte van een algemeenheid om niet, is het niettemin zuiverder om vast te stellen dat art. 19 Btw-richtlijn als doel heeft om te vermijden dat de financiële toestand van de betrokken partijen onder een buitensporige fiscale druk komt te staan.9

Het voorgaande laat onverlet dat het Hof van Justitie ook de in de richtlijnhistorie genoemde doelstelling van eenvoud onderschrijft. Waarin die vereenvoudiging concreet bestaat licht het Hof van Justitie niet toe. Niettemin valt uit de richtlijnhistorie hierover wel iets af te leiden. Uit de toelichting op art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn volgt dat de inbreng van (het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van) goederen in vennootschappen een belastbare handeling onder bezwarende titel kan zijn.10 Door de inbreng van (het geheel of een gedeelte van een algemeenheid van) goederen in een vennootschap niet als een levering te beschouwen wordt voorkomen dat bij iedere inbreng van goederen beoordeeld moet worden of al dan niet sprake is van een belastbare levering onder bezwarende titel. Ik acht het waarschijnlijk dat de Europese Commissie deze vereenvoudiging op het oog heeft gehad.11 Nu, zoals hiervoor is opgemerkt, de reikwijdte van art. 19 Btw-richtlijn aanzienlijk ruimer is dan art. 5 lid 4 Voorstel voor een zesde richtlijn, komt het mij niettemin juist voor dat het Hof van Justitie de nadruk legt op de (andere) doelstelling van art. 19 Btw-richtlijn die inhoudt dat vermeden wordt dat de financiële toestand van de verkrijger onder een buitensporige fiscale druk komt te staan.