Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/5.1.2.2:5.1.2.2 Veranderingen in het werk van beslismedewerkers

Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/5.1.2.2

5.1.2.2 Veranderingen in het werk van beslismedewerkers

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

De taak van de beslisser is volgens een aantal beslismedewerkers door de jaren heen steeds moeilijker geworden. Geen van de beslismedewerkers zegt dat de taak er eenvoudiger op is geworden. Dit komt volgens de beslismedewerkers ten eerste door de invloed van Europese regelgeving en ten tweede door ontwikkelingen in de jurisprudentie. Ook de invloed van politieke partijen op het beleid wordt in dit kader genoemd.

R: politieke partijen hebben soms geen idee hoe het werkt, maar hebben wel bepaalde wensen en op grond van politieke wenselijkheid wordt dat dan gehonoreerd. Een voorbeeld is bekeerlingen. Dat komt eigenlijk volledig van de Christen Unie. Die hebben onderhandeld. Daarom besteden wij nu ongerechtvaardigd veel aandacht aan bekeerlingen.1

Het resultaat van deze ontwikkelingen is volgens een aantal beslismedewerkers dat er steeds meer specifiek beleid is gekomen voor verschillende landen en verschillende groepen asielzoekers. Ook moet er in de beslissing steeds meer rekening worden gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de aanvrager, inclusief zijn opleidingsniveau en medische en psychische toestand.

R: Ik zat nog even te denken, beslissen had je gevraagd he? Of daar nog iets veranderd was. Toen moest ik in één keer denken aan bekeerlingen en hoe we daarmee om moeten gaan. Ook met horen natuurlijk he?! […] In het begin was het altijd heel erg op feitenvaststelling gericht, maar geloofsovertuiging, of een bekering is dan echt iets wat innerlijk is, of homoseksualiteit. Dat kwam toen eigenlijk niet zo voor, zoals het nu voorkomt. Daar werden ook eigenlijk minder vragen over gesteld. Net zoals medische aspecten, dat werd eigenlijk ook niet meegewogen, en dat is nu ook steeds meer.

I: Hoe komt dat denk je?

R: Hmm, verandering van inzicht, denk ik. Instanties die ook druk leggen.

I: Waar wordt dat bepaald, of dat wel of niet meer aandacht moet krijgen?

R: Vanuit de politiek.

Een andere belangrijke ontwikkeling voor het werk van de beslismedewerker is de afschaffing van de POK-toets.2 Deze is gedurende mijn onderzoeksperiode afgeschaft. De IND is overgestapt op de zogenoemde integrale geloofwaardigheidsbeoordeling. Een overgrote meerderheid noemt dit een positieve ontwikkeling. Volgens sommigen kwam door de afschaffing van de POK-toets, de kenbare motivering in de uiteindelijke beschikking meer in lijn met de motivering zoals deze al intern in de niet-openbare minuut werd neergelegd. Andere beslismedewerker zijn van mening dat er door de POK-toets teveel nadruk lag op de geloofwaardigheid van de verklaringen, in plaats van op de aannemelijkheid en zwaarwegendheid van het risico bij terugkeer.

R: Maar het beslissen is wel anders geworden. Eerst gingen we, ik werk hier al 15 jaar, eerst gingen we niet zo erg op de geloofwaardigheid zitten. Maar meer op de aannemelijkheid. Meer, heeft u problemen gehad en wat zijn uw problemen dan? Meer op de zwaarwegendheid. Maar op een gegeven moment is het een beetje doorgeslagen naar, ken je dat? De positieve overtuigingskracht?

I: Ja.

R: Ja het is een beetje doorgeslagen naar de positieve overtuigingskracht. Dat is dan, in mijn ogen… Ja... Het is doorgeslagen.

I: Wat betekent dat?

R: Dat er teveel nadruk is komen te liggen op de geloofwaardigheid. Dat je helemaal niet meer aan het wegen bent. Maar dat kan weer terugkomen.

I: Met de integrale beoordeling?

R: Ja.3

Een laatste oorzaak waardoor volgens beslismedewerkers het werk moeilijker is geworden, is dat een groot deel van de administratieve ondersteuning is wegbezuinigd en vervangen door een automatiseringssysteem dat zij zelf moeten bijhouden. Medewerkers moeten daardoor steeds meer administratieve handelingen zelf verrichten. Toen ik een medewerker vroeg wat er in zijn werk veranderd was, vertelde hij:

R: Haha, al die administratieve rompslomp die we moeten doen. Dat is zo toegenomen. En je moet faxen en dit en dat. Kom op. We worden onderhand een of andere typemiep.4

Een andere medewerker had vooral last van het automatiseringssysteem:

R: Waar we op het ogenblik last van hebben is het automatiseringssysteem.

I: INDIGO?

R: Ja precies. Wat het kan is wel mooi, maar het kost zoveel werk. Het is niet speciaal op asiel gericht. Je moet heel veel handelingen verrichten die zinloos zijn. Er het is gewoon heel veel werk dat we zelf moeten doen, terwijl een heleboel door administratieve krachten gedaan zou kunnen worden. Maar kom daar bij de directie niet aan.

I: Die zijn toch ook allemaal met de bezuinigingen.

R: Juist daarom. Maar ja, als je kijkt, ik ben veel duurden dan een administratief medewerker. Als ik een derde van mijn tijd besteed aan administratie die ook door een ander gedaan zou kunnen worden.5

Samenvatting

Beslismedewerkers hebben nagenoeg allemaal dezelfde taakopvatting. Deze komt neer op het toetsen van de verzamelde informatie aan het beleid. Sommige medewerkers zeggen bij het beslissen te proberen hun professionele en persoonlijke waarden met elkaar te verenigen. Daarbij komt het af en toe voor dat zij proberen buiten het beleid om een beslissing te nemen.

Het werk is door de jaren heen steeds moeilijker geworden. Dit komt doordat er meer speciaal beleid is gekomen voor verschillende groepen asielzoekers en doordat de medewerkers steeds meer administratieve taken zelf moeten verrichten. Daarnaast moeten zij door het afschaffen van de POK-toets, hun afwegingen nadrukkelijker motiveren

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.