De integratie van fiscale gegevens in het rijksbrede toezicht (FM nr. 155) 2018/5.4.2.3:5.4.2.3 De aard van de medewerking

De integratie van fiscale gegevens in het rijksbrede toezicht (FM nr. 155) 2018/5.4.2.3

5.4.2.3 De aard van de medewerking

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het voor raadpleging beschikbaar stellen aan de inspecteur

De fiscale inzageverplichting bestaat uit het voor raadpleging beschikbaar stellen van boeken, bescheiden en andere gegevensdragers of de inhoud daarvan. De woordcombinatie ‘voor raadpleging beschikbaar stellen’ betekent ‘kennisnemen’ of ‘bestuderen’1 van geschriften of verzamelingen.2 Vanuit de etymologie komt de betekenis van inzage overeen met het ‘inkijken’ dan wel ‘het gegeven van gelegenheid tot inzien’.3 Kortom, het gaat om het zelfstandig vergaren van gegevens uit de inhoud van een verzameling gegevensdragers.

Aan de verplichting om boeken, bescheiden en andere gegevensdragers voor raadpleging beschikbaar te kunnen stellen, ligt de veronderstelling ten grondslag dat de belastingplichtige daarover ook zelf kan beschikken. De staatssecretaris hanteert een ruim begrip met verwijzing naar (oude) vaste jurisprudentie.4

Boeken en bescheiden die een belastingplichtige niet feitelijk in zijn bezit heeft, maar waar hij wel recht op heeft en dat recht geldend kan maken, moet hij ter inzage geven.5 Een belastingplichtige hoeft geen eigenaar of mede-eigenaar te zijn.6 Het kan zelfs gaan om boeken en bescheiden van derden die in bezit zijn van de belastingplichtige.7 Als een belastingplichtige in staat is inzage te verstrekken in boeken en bescheiden van derden, is hij daartoe zelfs verplicht.8 De staatssecretaris geeft in 1985 aan dat de verplichtingen in de achterliggende jaren ongewijzigd zijn gebleven en de inhoud van de arresten nog steeds relevant zijn.9 En hoewel die resolutie ondertussen heeft plaatsgemaakt voor een besluit, waarin de staatssecretaris niet meer ingaat op de eerder aangehaalde jurisprudentie, is de essentie daarvan ongewijzigd gebleven.10 Beschikkingsmacht blijkt van doorslaggevende betekenis te zijn.11

Het geven van alle medewerking tot het verkrijgen van inzage aan de toezichthouder

De Awb geeft de bevoegdheid tot het vorderen van inzage. De term ‘raadplegen’ komt niet in de Awb voor. Aan de term ‘inzage’ wordt echter grammaticaal een vergelijkbare betekenis toegekend als aan raadplegen, namelijk van ‘het inzien ter kennismaking of kennisneming (van boeken en bescheiden)’.12 Het verkrijgen van ‘inzage’ is derhalve synoniem met ‘voor raadpleging beschikbaar stellen’. Toch is er een nuancering.

Twee aspecten nader beschouwd

Het beschikbaar stellen, met als synoniem ‘aanbieden’,13 impliceert een afhankelijkheid van de inspecteur voor wat betreft de medewerking van de administratieplichtige. Die moet de gegevensdragers overleggen. De bevoegdheid tot het zelfstandig verkrijgen van toegang tot archieven, als algemene verzameling van gegevensdragers, is de inspecteur expliciet niet gegeven.14 Door het toekennen van een dergelijke bevoegdheid zouden, aldus de bewindsman toentertijd, de grenzen met het opsporingsonderzoek te veel vervagen.15 Op basis van de – hierna te behandelen – toegangsverplichtingen (art. 50 lid 1 AWR) kan de inspecteur wel vragen om een rondleiding door de archiefruimte(s) en een inhoudsopgave van de archieven. Zijn bevoegdheid beperkt zich tot het onderzoek van – de voor raadpleging beschikbaar gestelde – boeken, bescheiden en andere gegevensdragers of de inhoud daarvan. Hij mag zelfs niet boeken en bescheiden pakken indien ze niet voor raadpleging beschikbaar zijn gesteld.

Dat mag een toezichthouder wel. Hij specificeert in beginsel wat hij wil inzien.16 Maar hij kan aanvullend (zelfstandig) plaatsen betreden en zaken onderzoeken (5.6.3). En daarmee heeft hij tevens de mogelijkheid tot het zelfstandig verkrijgen van de inzage in de documenten.17 Deze gecombineerde bevoegdheden geven namelijk de mogelijkheid om kasten, waarin naar verwachting de documenten zijn opgeborgen, laden en andere bergplaatsen op werkkamers, te openen met het oog op de vereiste inzage in de documenten.18 De toezichthouder mag wel archiefruimten onderzoeken, maar niet doorzoeken.19 Dit is in de lijn met de toelichting die de minister van Justitie in de Eerste Kamer geeft over de invulling van de bevoegdheden voor onderzoeken (art. 5:18 Awb en 5:19 Awb).20 En hij kan de bescheiden ook tijdelijk meenemen (art. 5:17 lid 3 Awb).21 Hier ligt een wezenlijk verschil met de bevoegdheden van de inspecteur.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.