7.3.4.1.2 Bewijsrisico

In situaties waarin de feiten niet concludent zijn, elkaar tegenspreken, of er überhaupt weinig bewijs is, kan er niet altijd voldoende sterk bewijs worden geleverd. Er blijft dan dus twijfel bestaan over de ware toedracht: er is sprake van een zogenoemd ‘non liquet’. Om toch een beslissing te kunnen nemen, krijgt één van de partijen het nadeel van die twijfel toebedeeld. Het betreft dus een procesrisico, dat meestal wordt aangeduid als bewijsrisico.1 Dit bewijsrisico manifesteert zich als de feiten niet komen vast te staan.2 De nadelige consequenties daarvan komen voor rekening van één van de partijen: die partij heeft het bewijsrisico. De bewijslastverdeling kan aldus bepalend zijn voor de afloop van een zaak. Als de bewijslast onjuist is verdeeld, wordt de verkeerde partij opgezadeld met het bewijsrisico.3

De partij die het bewijsrisico draagt, is de partij die als eerste aan zet is om zijn stellingen in te nemen en, bij betwisting, ook waar te maken. Dat is altijd de partij op wie overeenkomstig de bewijslastverdelingsregels de primaire bewijslast rust.4 Het gebrek aan duidelijkheid over de feiten komt voor zijn rekening.5

Het gevolg van het niet naar behoren stellen van de relevante feiten ter zake waarvan de stelplicht op die partij rust, is hetzelfde als wanneer die partij niet voldoet aan de op hem rustende bewijslast: de rechter kan met het bestaan van die feiten dan geen rekening houden.6 Het vraagstuk van de bewijslastverdeling komt dan ook in wezen neer op de toedeling van het bewijsrisico. De conclusie is dus: bewijslast betekent stelplicht en bewijsrisico.