4.6 Pleidooien voor juridische vorming

Als docent recht begint Van der Vennen, eerste VSW-voorzitter van 1970 tot 19731 en een verklaard voorstander van het door juristen bevoegd geven van staatsburgerlijk/juridische vorming, in 1970 een serie in Didaktiek der sociale wetenschappen onder de titel Kennis van het recht, onmisbaar voor de jeugd. Hij ziet de legitimiteit van het rechtsonderwijs in het bijbrengen van vrede, zekerheid en kennis. ‘Om een rechtvaardige behandeling van de strijdvragen te krijgen, is het nodig de rechtsregels te kennen. Het gevoel dat men zijn recht niet kan halen, schept grote mate van onzekerheid, geeft wantrouwen en de nodige onrust onder de bevolking. Daarom moet de jeugd rechtsonderwijs genieten’.2

Ook juridische hoogleraren pleiten voor een betere positie van recht. Zo draagt Leijten3 in Rechts-onderwijs in de marge argumenten aan om het recht een volwaardiger positie te geven. Twee jaar later (1976) pleit Degenkamp voor recht in Onderwijs in het recht verwaarloosd terrein: ‘Het vak is in het verdomhoekje terechtgekomen. Recht is een vak voor de verloren uurtjes. Dit heeft tot gevolg dat mensen die vwo/havo hebben genoten de merkwaardigste ideeën hebben over ons rechtsstelsel. In het onderwijs mag een van de belangrijke maatschappij-elementen - het recht - niet ontbreken’.4

In hetzelfde jaar breekt Komen in Kiezen voor nutteloos onderwijs en Recht voor iedere scholier een lans voor inzichtbevordering in het recht en in de sociale werkelijkheid. Hij neemt afstand van de gegroeide ‘weetjescultuur, waarbij men het positieve rechtssysteem leert’. Komen schrijft contre coeur over de wijzen, waarop recht wordt onderwezen. Men kiest ‘vanuit een paternalistische gedachte dat jongeren niet in staat zijn om inzicht te verwerven voor het bijbrengen van juridische finesses van pand en hypotheek’. Deze methode draagt niet bij aan de kritisch-juridische vorming en kan beter achterwege blijven.5 Hij wil de karakterisering accentueren van het positieve rechtssysteem, de behandeling van grondslagen en -begrippen en de kritische reflectie. Het ‘domweg’ leren van positiefrechtelijke details dient te stoppen. Afgesloten is met de vaststelling dat ‘leerlingen steeds meer een mondiale kijk krijgen op de sociale werkelijkheid, wat aanleiding is tot kritische bezinning’ met de wens om ‘leerlingen een basisnotie te leren van ons rechtssysteem’.6