3.7 Gezichtspunten van de schadeverzekeraar bij het kiezen tussen de toezichtrechtelijke route en de civielrechtelijke route

Het leek mij overzichtelijk om dit hoofdstuk af te sluiten met een opsomming van de gezichtspunten die een schadeverzekeraar1 kan meewegen bij het kiezen tussen de toezichtrechtelijke route van §3.5.1a.1 Wft en de civielrechtelijke route van art. 6:159 BW. Dit betreft overwegingen op basis van hoofdstuk 1 tot en met 3 van dit onderzoek. Voor een additioneel, actueel gezichtspunt verwijs ik naar hoofdstuk 6.6.7 van dit onderzoek.2 Met name in het geval van een kleine verzekeringsportefeuille kan de civielrechtelijke route eventueel “aantrekkelijker” en “efficiënter” zijn dan de toezichtrechtelijke route.3

1. Het eerste gezichtspunt heeft betrekking op de kosten verbonden aan de civielrechtelijke respectievelijk toezichtrechtelijke route. Bij toepassing van de civielrechtelijke route is de medewerking van de polishouders vereist. De verzekeraar zal e-mailberichten en brieven moeten versturen waarin hij mededeling doet van de voorgenomen portefeuilleoverdracht.4 Hij mag alleen een elektronische mededeling versturen aan polishouders die daarvoor toestemming hebben gegeven. Aan de overige polishouders zal hij een brief moeten sturen.5 De wijze waarop een polishouder medewerking verleent, is wel vormvrij. Het versturen van e-mailberichten en brieven is voor de verzekeraar geen aantrekkelijke optie indien het om een grote verzekeringsportefeuille gaat. De verzekeraar moet dan immers kosten maken om te onderzoeken welke polishouders hebben toegestemd in mededelingen langs elektronische weg en welke polishouders dat niet hebben gedaan. Het is bewerkelijk om de desbetreffende grote adresbestanden zorgvuldig samen te stellen.6 Met de polishouders die geen toestemming hebben gegeven voor mededelingen langs elektronische weg mag hij alleen per brief contact opnemen. Hij moet dan kosten maken om brieven te laten drukken en hij heeft kosten in verband met het frankeren van die brieven. Bij een grote verzekeringsportefeuille zal de civielrechtelijke route daarom sneller onaantrekkelijk zijn. Bij toepassing van de toezichtrechtelijke route mag de verzekeringnemer immers tot nu toe meestal van de portefeuilleoverdracht op de hoogte worden gesteld door advertenties in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen.7 In hoeverre dit argument om bij grote verzekeringsportefeuilles te kiezen voor de toezichtrechtelijke route zal blijven gelden, hangt er uiteraard wel vanaf in welke mate DNB, na de in hoofdstuk 1.4 en 1.5 besproken uitspraken van de Rechtbank Rotterdam van 13 februari 2023, voortaan opdracht zal geven om individuele kennisgevingen te versturen in plaats van advertenties te plaatsen in drie landelijke dagbladen.

2. Ook de contractstermijnen en opzegtermijnen in de schadeverzekeringsovereenkomsten in de desbetreffende verzekeringsportefeuille kunnen een rol spelen bij de keuze. In het geval dat een schadeverzekeraar een verzekeringsportefeuille overdraagt met toepassing van de toezichtrechtelijke route hebben de verzekeringnemers op grond van art. 3:120 lid 7 Wft gedurende drie maanden een opzegrecht.8 Dit recht hebben zij niet als de civielrechtelijke route wordt gevolgd. In het geval van lange contractstermijnen in de verzekeringsportefeuille kunnen de economische gevolgen van het toepassen van de toezichtrechtelijke route dus relatief groot zijn. Deze verzekeringnemers krijgen dan immers een opzegrecht dat zij zonder de toepassing van de Wft niet zouden hebben gehad.

3. Het derde gezichtspunt is in welke mate hij met betrekking tot de over te dragen schadeverzekeringen in staat is te voorkomen dat de verzekeringsportefeuille krimpt ten gevolge van de portefeuilleoverdracht. De schadeverzekeraar zal beginnen met een inschatting van het verlies aan polishouders door het volgen van de ene of de andere route. Hij zal waarschijnlijk proberen in te schatten hoeveel verzekeringnemers bij toepassing van de toezichtrechtelijke route mogelijk gebruik maken van hun opzegrecht op grond van art. 3:120 lid 7 Wft,9 nadat hij advertenties in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen heeft gezet. Vervolgens zal hij een inschatting maken hoeveel polishouders bij toepassing van de civielrechtelijke route zullen laten weten geen medewerking te verlenen, indien hij e-mailberichten en brieven verstuurt. De economische gevolgen van dat laatste scenario hangen ook af van de vraag in welke mate hij inspanningen kan verrichten om polishouders alsnog medewerking te laten verlenen en of de polissen van polishouders die geen medewerking willen verlenen (en die dus achterblijven bij de overdragende schadeverzekeraar) vervolgens door die schadeverzekeraar op de prolongatiedatum zullen worden opgezegd. Bij een kleine verzekeringsportefeuille zal het eenvoudiger zijn om persoonlijk contact op te nemen met polishouders die geen medewerking willen verlenen om hen te bewegen dat alsnog te doen, dan bij een grote verzekeringsportefeuille.

4. Ook kan een rol spelen dat de overdragende schadeverzekeraar deze bedrijfsvoering onmiddellijk wil kunnen staken. Bij toepassing van de civielrechtelijke route blijven polissen van polishouders die geen medewerking willen verlenen achter bij de overdragende verzekeraar. Indien hij deze verzekeringsovereenkomsten wil opzeggen, zal hij de opzegtermijnen in de overeenkomsten moeten respecteren. Indien het lange opzegtermijnen betreft, blijft hij nog gedurende die termijnen de verzekeraar. Het is goed mogelijk dat hij de bijbehorende inspanningen niet wil verrichten. Zelfs indien hij werkzaamheden uitbesteedt aan de verkrijgende verzekeraar, blijft hij daarvoor toch formeel verantwoordelijk. Maar ook indien het gaat om overeenkomsten met korte opzegtermijnen kunnen er aan zijn kant redenen zijn waarom hij niet de verzekeraar wil blijven.

5. DNB houdt toezicht op de portefeuilleoverdracht met toepassing van de toezichtrechtelijke route. In het geval van toepassing van de civielrechtelijke route bij de overdracht van schadeverzekeringen is er geen sprake van toezicht van DNB op de portefeuilleoverdracht. Ik veronderstel dat dit verschil maar in beperkte mate invloed zal hebben op de keuze van een schadeverzekeraar om het ene of het andere proces te volgen bij een portefeuilleoverdracht, gelet op het doorlopend toezicht van DNB op veel van de verzekeraars.

6.10 Voor een schadeverzekeraar zal het in beginsel geen optie zijn om een e-mailbericht of brief te versturen aan alle polishouders waarvan de duur van de verzekeringsovereenkomst (al lang) is verstreken om hun medewerking of toestemming te vragen. Dat maakt de civielrechtelijke route onaantrekkelijk in het geval van een portefeuilleoverdracht van schadeverzekeringen die op grond van het “act committed-systeem” zijn gesloten, met name dus in het geval van aansprakelijkheidsverzekeringen voor particulieren.11 In het geval van een portefeuilleoverdracht volgens de toezichtrechtelijke route kunnen niet alleen rechten en verplichtingen krachtens schadeverzekeringsovereenkomsten die tot de portefeuille behoren worden overgedragen, maar ook rechten en verplichtingen krachtens schadeverzekeringsovereenkomsten die tot de portefeuille hebben behoord.