2.8.1 Motieven voor verplaatsing juridisch hoofdkantoor naar Nederland

De laatste jaren is een ontwikkeling waar te nemen van buitenlandse ondernemingen die hun statutaire zetel naar Nederland verplaatsen, waardoor zij onderworpen worden aan Nederlands recht.1 Het gaat daarbij veelal om buitenlandse ondernemingen die voor een Nederlandse nv kiezen. Bootsma & Hijink constateren dat er in de periode 2003-2013 sprake is van een toename van beurs-nv’s wier aandelen zijn toegelaten op een buiten Nederland gelegen effectenbeurs, terwijl er tegelijkertijd een daling is waar te nemen van het aantal beurs-nv’s in Amsterdam. Zij vermelden 47 beurs-nv’s wier aandelen zijn toegelaten op een buiten Nederland gelegen effectenbeurs.2 Bootsma, Hijink en in ’t Veld constateren op 30 september 2015 dat dat aantal is opgelopen tot 56, een absolute toename van negen vennootschappen ofwel bijna 20% in de periode vanaf 30 september 2013.3

Veelal hebben deze ondernemingen geen banden met Nederland; zij worden feitelijk in het buitenland uitgeoefend. Vooral in de Verenigde Staten is de laatste jaren de nodige aandacht voor corporate inversions of inversionitis, transacties die erin resulteren dat een nieuwe tophoudstermaatschappij ontstaat van een voorheen Amerikaanse beursvennootschap, waarbij de zetel van de tophoudstermaatschappij statutair buiten de VS (veelal Nederland) komt te liggen.4 Om deze vlucht vanuit de Verenigde Staten tegen te gaan, zijn in de Verenigde Staten maatregelen genomen.5 Dat heeft ertoe geleid dat de vlucht enigszins tot stilstand is gekomen.

Veelal liggen aan een verhuizing naar Nederland fiscale motieven ten grondslag.6 Een ander motief dat vaak een rol speelt is dat Nederland als een neutraal land wordt beschouwd, waardoor het een aantrekkelijke bestemming is voor een fusie van gelijken. Zo heeft een aantal vennootschappen ervoor gekozen om samen te gaan in een Nederlandse topholding.7 Ook het feit dat de onderneming historische banden met Nederland heeft, kan een rol spelen. Verder spelen het feit dat Nederland zakelijk, politiek en juridisch veelal als een aantrekkelijk land wordt gezien, de goede bereikbaarheid en de goede infrastructuur van Nederland, een stabiel politiek klimaat en de aanwezigheid van een slagvaardige en competente rechtelijke instantie in de vorm van de OK, veelal een grote rol bij de keuze voor een Nederlandse nv. Met Bootsma en Hijink meen ik dat de bruikbaarheid van het Nederlandse vennootschapsrecht geen voornaamste reden vormt voor de keuze van de Nederlandse nv.8 Niet is bewezen dat het Nederlandse vennootschapsrecht flexibeler is of meer mogelijkheden biedt dan bijvoorbeeld het vennootschapsrecht van de Amerikaanse staat Delaware.9 De eerder genoemde motieven – fiscaal klimaat, neutraliteit en infrastructuur – vormen naar mijn idee de doorslag.

Kiest een (buitenlandse) onderneming ervoor om de onderneming in een Nederlandse nv te drijven, dan worden de aandelen van de nv veelal in het land van herkomst van de onderneming in de notering opgenomen. Een reden om de aandelen van de nv te laten opnemen in de notering van een effectenbeurs buiten Nederland, is dat het beursklimaat in sommige landen vaak meer kansen biedt dan in Nederland. Zo zijn veel grote investeerders bijvoorbeeld gehuisvest in de Verenigde Staten, waardoor veel vennootschappen voor een notering in New York kiezen. In dit verband wordt ook wel gesproken van multiple corporate citizenship, waarmee dan wordt bedoeld dat de beursvennootschap over een meervoudige nationaliteit beschikt.10 De juridische vestigingsplaats (legal home), de plaats waar de aandelen in de beursvennootschap worden verhandeld (financial home) en de plaats waar de feitelijke leiding over de beursvennootschap wordt uitgeoefend (home for managerial talent) is in verschillende landen gelegen. Is de legal home in Nederland gelegen en de financial home buiten Nederland, dan spreekt men wel van een “beurs-nv in den vreemde”.11