9.4.4 Slotsom: (quasi-)risicoaansprakelijkheid voor ondernemers?

In de literatuur wordt de buitencontractuele aansprakelijkheid van ondernemers soms geduid als een risicoaansprakelijkheid. Om deze hypothese te kunnen toetsen, heb ik in hoofdstuk 2 uiteengezet wat ik versta onder de term ‘risicoaansprakelijkheid’. De term ‘risicoaansprakelijkheid’ heeft veel verschillende betekenissen. Ik licht vier betekenissen uit: aansprakelijkheid zonder daad; aansprakelijkheid zonder dader; aansprakelijkheid zonder onrechtmatigheid; en aansprakelijkheid zonder schuld in enge zin. Deze vier vormen van risicoaansprakelijkheid herken ik niet direct in de aansprakelijkheid van ondernemers. Voor toepassing van art. 6:162 BW is immers nog steeds een daad, daderschap, onrechtmatigheid en toerekenbaarheid vereist, ook als de laedens een ondernemer is. Slechts met betrekking tot de kwalitatieve aansprakelijkheden van afdeling 6.3.2 van het BW wordt afstand gedaan van het daads-, daderschaps- en schuldcriterium. Hoewel de aansprakelijkheid op grond van deze afdeling in veel gevallen wordt gekanaliseerd naar een bedrijf, is het te kort door de bocht om te concluderen dat het hier bij uitstek gaat om een typische vorm van Unternehmenshaftung.

De aansprakelijkheid van ondernemers kan niet gekarakteriseerd worden als risicoaansprakelijkheid. Toch meen ik dat risicoelementen een belangrijke rol spelen bij de aansprakelijkstelling van ondernemers. Ik kom tot de slotsom dat de aansprakelijkheid van ondernemers in het Nederlandse recht een quasi-risicoaansprakelijkheid is, in die zin dat de vereisten daad, daderschap, onrechtmatigheid en toerekenbaarheid onder invloed van het ondernemersrisicobeginsel een eigen interpretatie krijgen en dat dit in sommige gevallen leidt tot een verlaging van de aansprakelijkheidsdrempel. Op grond van het ondernemersrisicobeginsel kan afstand worden genomen van een onrechtmatigedaadsrecht dat is gericht op de fysieke, individuele mens. Hiermee doet het, zoals Van der Grinten bepleitte, recht aan de maatschappelijke werkelijkheid waarin ondernemers een belangrijke rol vervullen.