Het algemene opschortingsrecht (R&P nr. CA27) 2024/4.3.3:4.3.3 Nietige, vernietigde of ontbonden overeenkomst

Het algemene opschortingsrecht (R&P nr. CA27) 2024/4.3.3

4.3.3 Nietige, vernietigde of ontbonden overeenkomst

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Verbintenissen over en weer die voortvloeien uit dezelfde rechtsverhouding zijn verplichtingen tot ongedaanmaking van hetgeen is geschied ter uitvoering van een nietige, vernietigde of ontbonden overeenkomst.1 De opschortingsbevoegdheid in dat geval rekent de wetgever tot de ‘redelijk gevoelde opschortingsrechten’, die in literatuur wel werden aangenomen, maar niet in het oude BW waren geregeld.2 Deze ongedaanmakingsverbintenissen vinden hun grondslag in artikel 6:203 en 6:271 BW of betreffen waardevergoedingen op grond van artikel 3:53 en 6:272 BW.3 In dit verband worden ook de verplichtingen over en weer tot afgifte van een zaak genoemd, die ontstaan doordat de koper vervanging op grond van artikel 7:21 lid 1 en onderdeel c BW verlangt.4 Ook een ongedaanmakingsverbintenis na ontbinding van een overeenkomst en een schadevergoedingsvordering wegens de tekortkoming die tevens grond was voor die ontbinding, vloeien voort uit dezelfde rechtsverhouding.5 Over de ontstane ongedaanmakingsverbintenissen heeft Heyning-Plate opgemerkt dat deze ‘eigenlijk het spiegelbeeld van de oorspronkelijke’ zijn. Volgens haar spreekt een opschortingsbevoegdheid daarom voor zichzelf:

“Wanneer de oorspronkelijke verplichtingen als een uitwisseling waren bedoeld, en zodanig met elkaar waren verbonden, dat nakoming van de een eigenlijk niet gevraagd kon worden zonder tegelijkertijd de eigen prestatie aan te bieden, dan behoort m.m. hetzelfde te gelden voor de restitutieverplichtingen, mits die aan beide zijden bestaan.”6

Om dezelfde redenen dient dit mijns inziens eveneens te gelden voor wederzijdse verplichtingen tot ongedaanmaking van hetgeen is geschied ter uitvoering van nietige, vernietigde of ontbonden overeenkomsten die een als eenheid bedoelde of te beschouwen rechtsverhouding vormden of kwalificeerden als zaken die partijen regelmatig met elkaar hebben gedaan.7

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.