1.8.1 De grensoverschrijdende juridische fusie

Een juridische fusie is de rechtshandeling van twee of meer vennootschappen waarbij de ene het vermogen van de andere onder algemene titel verkrijgt of waarbij een door de fusiepartners gezamenlijk opgerichte rechtspersoon hun vermogen onder algemene titel verkrijgt. Kenmerkend voor de grensoverschrijdende fusie is dat bij de fusie altijd ten minste twee vennootschappen betrokken zijn die ressorteren onder de nationale wetgeving van verschillende lidstaten. Het rechtskarakter en de rechtsgevolgen van een grensoverschrijdende juridische fusie komen overeen met die van een nationale juridische fusie. Ook bij de grensoverschrijdende juridische fusie gaat het vermogen van de verdwijnende vennootschap(pen) over op de verkrijgende of nieuw opgerichte vennootschap. Dit geldt ongeacht waar de activa zijn gelegen en ongeacht het recht dat op de overeenkomsten van toepassing is. Als de verkrijgende of nieuw opgerichte vennootschap in het buitenland is gelegen, verworden de (activiteiten van de) verdwijnende vennootschap(pen) tot een buitenlands filiaal. Dit filiaal is juridisch beschouwd een onzelfstandig onderdeel van de buitenlandse vennootschap.

De grensoverschrijdende juridische fusie – hierna ook wel geduid met de term grensoverschrijdende fusie – kent twee hoofdvormen: (i) de fusie door overneming van één of meer vennootschappen en (ii) de fusie door oprichting van een nieuwe vennootschap. In de eerste situatie neemt een bestaande vennootschap één of meer buitenlandse vennootschappen over. Met uitzondering van de verkrijgende vennootschap houden de fuserende vennootschappen als gevolg van de fusie op te bestaan. In de tweede situatie richten twee of meer vennootschappen een nieuwe vennootschap op. Hier geldt dat de oprichters door het van kracht worden van de fusie ophouden te bestaan. De rechtsgevolgen zijn in beide vormen hetzelfde. Het eerste rechtsgevolg is zojuist al genoemd: het verdwijnen van één of meer vennootschappen. Daarbij geldt dat de vennootschappen door het van kracht worden van de juridische fusie ophouden te bestaan, zonder dat een formele ontbinding en een vereffening behoeft plaats te vinden. Ze gaan zogezegd teniet. Een ander belangrijk rechtsgevolg is dat de overnemende of nieuw opgerichte vennootschap de verdwijnende vennootschap(pen) onder algemene titel voortzet. De activa en de passiva van de verdwijnende vennootschap(pen) gaan door de juridische fusie van rechtswege over op de verkrijgende of nieuw opgerichte vennootschap. Onder activa en passiva vallen de rechtsverhoudingen zoals (arbeids)overeenkomsten. Een laatste rechtsgevolg is dat de aandeelhouders van de overgenomen vennootschap(pen) in beginsel van rechtswege aandeelhouders worden van de overnemende of nieuw opgerichte vennootschap overeenkomstig hun oorspronkelijke aandelenbezit en de vastgestelde ruilverhouding.

Een Nederlandse kapitaalvennootschap kan op verschillende manieren betrokken zijn bij een grensoverschrijdende juridische fusie. Er kan sprake zijn van een inbound fusie of een outbound fusie. Vanuit Nederlands perspectief wordt met een inbound fusie gedoeld op de fusie waarbij een niet-Nederlandse vennootschap verdwijnt (opgaat) in een Nederlandse vennootschap. De Nederlandse uit de fusie ontstane vennootschap kan een aan de fusie deelnemende of een nieuw opgerichte vennootschap zijn. Bij een outbound fusie verdwijnen één of meer Nederlandse vennootschappen in een vennootschap die wordt beheerst door het recht van een andere lidstaat. De begrippen inbound en outbound zijn relatief. Wat vanuit Nederlands perspectief een outbound fusie is, is vanuit buitenlands perspectief een inbound fusie en omgekeerd. In het kader van dit onderzoek wordt de fusie bekeken vanuit het Nederlandse perspectief, tenzij anders is weergegeven.