Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/6.4.0:6.4.0 Introductie

Zoeken naar zekerheid (SteR nr. 46) 2019/6.4.0

6.4.0 Introductie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In de asielprocedure speelt medisch onderzoek op verschillende manieren een rol. In deze paragraaf beantwoord ik de vraag hoe de IND met de resultaten van twee typen medisch onderzoek omgaan, het medisch onderzoek van MediFirst (thans uitgevoerd door FMMU) en het medisch-forensisch onderzoek van het Instituut voor Mensenrechten en Medisch onderzoek (iMMO). Ik bespreek deze onderzoeken omdat zij inzicht geven in hoe medewerkers van de IND omgaan met informatie ten aanzien waarvan zij de deskundigheid ontberen om zelf een oordeel te vormen.

a) MediFirst

Het doel van het medisch onderzoek van MediFirst is om te adviseren over medische beperkingen waarmee de IND rekening kan houden bij het horen van asielzoekers. In werkinstructie 2010/13 staan de doelen van dit advies. Deze zijn:

•

Het vaststellen van eventuele functionele beperkingen bij de asielzoekers, die voortkomen uit medische problematiek en die zouden kunnen leiden tot het niet goed kunnen verklaren over het asielrelaas.

•

Het adviseren aan de IND over deze beperkingen bij de gehoren en het beslissen voordat de asielprocedure van start gaat.

Verder is in de werkinstructie opgemerkt dat het de verantwoordelijkheid van de IND blijft of het gehoor kan doorgaan en of er speciale voorzieningen getroffen worden. Als een gehoor niet kan doorgaan, wordt het verzoek verder behandeld in de verlengde asielprocedure. Als na een jaar nog geen gehoor heeft kunnen plaatsvinden, wordt zonder gehoor op basis van de overig beschikbare informatie een besluit genomen. Als het niet mogelijk is om op basis daarvan informatie over de asielmotieven te verzamelen, kan de asielaanvraag worden afgewezen.

Zowel in het verslag van het gehoor als in het voornemen en besluit moet de IND duidelijk vermelden hoe is omgegaan met geconstateerde medische beperkingen. De IND kan het gehoor bijvoorbeeld verplaatsen, of bijzondere voorzieningen treffen tijdens het gehoor. Zo kan de IND ervoor zorgen dat er een vertrouwenspersoon van de asielzoeker aanwezig is of zijn advocaat, of kan het gehoor worden opgeknipt in meerdere delen en over meerdere dagen worden verspreid. In werkinstructie 2010/14 staat een niet limitatieve lijst met mogelijkheden. Het is uiteindelijk aan de inschatting van de IND-medewerker en de advocaat van de asielzoeker om een passende voorziening te bedenken. In de werkinstructie staan ook voorbeelden van de wijze waarop de hoormedewerker tijdens het gehoor moet omgaan met het medisch advies. Zo kan hij regelmatig terugkoppelen aan de asielzoeker wat hij heeft verklaard, rekening houden met een verminderd vermogen om coherent en consistent te verklaren en rekening houden met verminderd geheugen.

MediFirst is (net als haar opvolger FMMU) een onafhankelijk bedrijf dat werkt volgens een vast protocol dat is opgesteld in samenspraak met verschillende deskundige partijen.1

b) Stichting iMMO

Het doel van een iMMO-onderzoek is het verrichten van een onafhankelijk medisch onderzoek naar fysieke en psychische klachten als mogelijk gevolg van het ondergaan van geweld. Het onderzoek beantwoordt de volgende vragen:

•

Is het aannemelijk dat littekens of fysieke klachten zijn voortgekomen uit het gestelde relaas dat ten grondslag ligt aan de asielaanvraag?

•

Is het aannemelijk dat de psychische klachten zijn voorgekomen uit het gestelde relaas dat ten grondslag ligt aan de asielaanvraag?

•

Is er op dit moment sprake van psychische problematiek die interfereert met het vermogen om compleet, coherent en consistent te kunnen verklaren in het kader van de asielaanvraag?

•

Zijn er aanwijzingen voor psychische problematiek die ten tijde van de eerdere gehoren hebben geïnterfereerd met het vermogen om compleet, coherent en consistent te kunnen verklaren in het kader van de asielaanvraag.

Het onderzoek van het iMMO is gebaseerd op de richtlijnen van het Istanbul Protocol.2 Het onderzoek van het iMMO overlapt dus deels met vragen die ook door MediFirst worden beantwoord. Het verschil is dat het iMMO zijn onderzoek meestal achteraf uitvoert, terwijl MediFirst haar onderzoek voor de start van de gehoren verricht. Een tweede verschil is dat MediFirst werkt in opdracht van de IND, terwijl iMMO wordt ingeschakeld door de asielzoeker. Het iMMO treedt in sommige gevallen op verzoek van de asielzoeker ook op als contra-expert van het FMMU-advies.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.