4.2.3.2 Deskundigenberichten

De IND maakt bij de beoordeling van asielaanvragen vrijwel altijd gebruik van deskundigen die worden ingezet om feiten vast te stellen of te kwalificeren ten aanzien waarvan de expertise bij hoor- en beslismedewerkers ontbreekt.1 In hoofdstuk 3 wordt een aantal van deze deskundigen genoemd. De belangrijkste zijn het ministerie van Buitenlandse Zaken dat algemene ambtsberichten opstelt over de veiligheids- en mensenrechtensituatie in verschillende landen waar asielzoekers vandaan komen en de taalanalisten en documentenonderzoekers die in opdracht van de IND onderzoek doen naar de herkomst en nationaliteit van de asielzoeker en de echtheid van zijn documenten. Daarnaast is het instituut voor Mensenrechten en Medisch Onderzoek (iMMO) het vermelden waard, aangezien het de enige deskundigenorganisatie is die met enige regelmaat door de asielzoeker, en niet uitsluitend als contra-expert, wordt geraadpleegd. De wijze waarop de rapporten van deze deskundigen doorwerken in de asielprocedure wordt vooral gereguleerd door het in artikel 3:2 Awb neergelegde zorgvuldigheidsbeginsel. De bewijskracht van deskundigenadviezen is groot. Dit maakt het moeilijk voor de asielzoeker (in de praktijk is het bijna altijd de IND die het advies inbrengt in de procedure) om de conclusies van een dergelijk rapport te bestrijden. Volgens vaste jurisprudentie van de ABRvS is het aan de asielzoeker om aannemelijk te maken dat er reden is te twijfelen aan de juistheid van een deskundigenadvies. Dit moet hij doen door tegenbewijs te leveren, meestal in de vorm van een contra-expertise die compleet en overtuigend moet zijn. Hoewel er omstandigheden zijn waarin het bestreden deskundigenadvies dermate ernstige gebreken vertoont dat slechts het wijzen daarop voldoende is voor het oordeel dat het advies niet aan het bestreden besluit ten grondslag had mogen liggen, is ook dit in de meeste gevallen niet voldoende.2

De contra-expertise wordt pas aanvaard als tegenbewijs als deze is gebaseerd op zorgvuldig onderzoek dat met de nodige waarborgen is omkleed. De onderzoeksresultaten kunnen slechts als tegenbewijs worden aangemerkt als controleerbaar is door wie en onder welke omstandigheden het desbetreffende onderzoek heeft plaatsgevonden.3

Als het deskundigenadvies dat de IND ten grondslag legt aan een besluit niet is gebaseerd op voldoende zorgvuldig onderzoek, kan dit worden vastgesteld op basis van een juridische beoordeling van het advies. Hiervoor is dan geen contra-expertise nodig.4 Hetzelfde geldt als het advies onvolledig, onvoldoende gemotiveerd, of innerlijk tegenstrijdig is.