Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming (MSR nr. 78) 2021/9.4.2:9.4.2 Crowdwork als onderdeel van internationale handels- en toeleveringsketens

Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming (MSR nr. 78) 2021/9.4.2

9.4.2 Crowdwork als onderdeel van internationale handels- en toeleveringsketens

Documentgegevens:

Mijke Houwerzijl & Bas Rombouts, datum 01-05-2021

Datum: 01-05-2021
Auteur: Mijke Houwerzijl & Bas Rombouts
JCDI: JCDI:ADS288505:1
Vakgebied(en): Arbeidsrecht / Algemeen
Sociale zekerheid algemeen (V)

Een andere manier om decent crowdwork te bevorderen, wordt wel bepleit vanuit het perspectief van CSR (‘corporate social responsibility’) en IMVO (internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen).1 Crowdwork kan vanuit deze invalshoek gezien worden als een nieuwe variant op ‘outsourcing’ en ‘offshoring’, die deel uitmaakt van ‘global supply chains’.2 De ILO-Verdragen, zoals die binnen de overgrote meerderheid van haar 187 lidstaten gelden,3 zijn in dergelijke mondiale handels- en toeleveringsketens tegenwoordig ook dichter bij huis in toenemende mate van belang. In Nederland gevestigde bedrijven worden geacht met gepaste zorgvuldigheid (‘due diligence’) om te gaan met de risico’s die ze in deze grensoverschrijdende handels- en productieketens veroorzaken voor mens en milieu. Deze ketenverantwoordelijkheid is gebaseerd op niet-bindende instrumenten van de OESO en VN en is gericht op het opsporen en aanpakken van mogelijke schendingen van fundamentele arbeidsnormen bij alle schakels van de keten.4 Alhoewel de due-diligenceregels in beginsel niet bindend zijn, worden ze steeds vaker in nationale wetgeving als verplichting vastgelegd.

In Nederland zijn de due-diligenceverantwoordelijkheden van internationaal opererende bedrijven voor een deel nader uitgewerkt in sectorale IMVO-Convenanten.5 De eerste stap naar een verplichtend karakter van dergelijk zorgvuldigheidsonderzoek is in Nederland gezet met de Wet Zorgplicht Kinderarbeid van november 2019 (nog niet ingevoerd). Bovendien is in het voorjaar van 2021 een initiatiefwetsvoorstel ingediend voor een brede zorgplicht om schendingen van (onder meer) arbeidsrechten tegen te gaan bij het bedrijven van buitenlandse handel.6 Ook in EU- en in VN-verband wordt er gewerkt aan juridische instrumenten die het voor bedrijven verplicht maken te rapporteren over (en dus onderzoek te doen naar) mogelijke schendingen van fundamentele arbeidsnormen in hun ‘global supply chain’.7 Zo heeft de Europese Commissie eerder dit jaar een voorstel gedaan voor een Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).8

Alhoewel bij mondiale handelsketens meestal aan toeleveringsketens voor producten wordt gedacht, kunnen ook allerlei diensten hieronder worden geschaard, voor zover ze ten goede komen aan de ‘global value chains’. Wanneer aan diensten of producten in de handelsketen (buitenlands) crowdwork te pas is gekomen, bijvoorbeeld in ontwikkelingslanden, dan is er ten aanzien van deze werkzaamheden mogelijk een tot Nederlandse bedrijven reikende verantwoordelijkheid om ervoor zorg te dragen dat ILO-basisnormen ook in het (verre) buitenland gerespecteerd worden.9

Toon alle voetnoten

Voetnoten

Voetnoten

Cherry 2019, p. 55-62. Zie voor een CSR-initiatief vanuit de platformeconomie: WEF, ‘The Charter of Principles for Good Platform Work’, 17 jan 2020: https://www.weforum.org/reports/the-charter-of-principles-for-good-platform-work. Initiatiefnemers zijn merendeels platforms voor locatiegebonden platformwerk (o.a. Deliveroo). Van de ondertekenaars lijkt alleen MBO partners zich te richten op (freelance) crowdwork.

Het maakt outsourcing ook bereikbaarder voor mkb-bedrijven. Zie: The New York Times, ‘Small Business, Joining a Parade of Outsourcing’, 15 February 2014 en ‘Outsourcing Digital Contract Work Benefits Small Businesses’, 24 February 2014: Research Highlights | John Horton | Outsourcing Digital Contract Work Benefits Small Businesses – NYU Stern.

De ILO streeft naar universele ratificatie van de Fundamentele Conventies. Inmiddels heeft meer dan 92% van alle mogelijke ratificaties plaatsgevonden, zie ILO, ‘Conventions and Recommendations’, https://www.ilo.org/global/standards/introduction-to-international-labour-standards/conventions-and-recommendations/lang--en/index.htm.

OECD Guidelines for Multinational Enterprises, 2011. UN Guiding Principles on Business and Human Rights 2011, HR/PUB/11/04.

Zie: SER, IMVO Convenanten, www.imvoconvenanten.nl; SER 2020/08.

Wet van 24 oktober 2019 houdende de invoering van een zorgplicht ter voorkoming van de levering van goederen en diensten die met behulp van kinderarbeid tot stand zijn gekomen (Wet zorgplicht kinderarbeid), Stb. 2019, 401. Zie tevens Rietveld, Baks & Bier 2021; Koster 2020. Tevens is aanhangig een initiatiefwetsvoorstel houdende regels voor gepaste zorgvuldigheid in productieketens om schending van mensenrechten, arbeidsrechten en het milieu tegen te gaan bij het bedrijven van buitenlandse handel (Wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen), Kamerstukken II 2020/21, 35761, nr. 2. Mogelijkerwijs zou de aanname van dit wetsvoorstel nieuwe situaties van ketenaansprakelijkheid op grond van art. 7:616a-e BW kunnen opleveren.

Europees Parlement 2020; Jägers 2019.

Zie COM(2021) 189 final. Dit voorstel beoogt de huidige ‘non-financial reporting’-richtlijn te herzien (‘NFRD’ Richtlijn 2014/95/EU).

Zo bepleit ook Cherry, zie Cherry 2019, p. 8. Zie voor de verantwoordelijkheden van Nederlandse bedrijven in relatie tot mogelijke schendingen van fundamentele arbeidsnormen in hun transnationale handelsketen o.a. Rombouts 2019; Erkens 2019.